Cuba (land)

República de Cuba
Vlag van Cuba
Basisgegevens
Officiële landstaal:	Spaans
Hoofdstad:	Havana
Regeringsvorm:	Socialistische republiek
Religie:	rooms-katholiek
Oppervlakte:	100.860 km² (-%water)
Inwoners:	11,2 miljoen (101 / km²)
Overige
Volkslied:	La Bayamesa
Munteenheid:	Cubaanse peso (CUP)
UTC:	-5
Nationale feestdag:	1 januari
Web | Code | Tel.	.cu | CUB | 253

Cuba, formeel de Republiek Cuba (Spaans: República de Cuba), is een land in het Caribisch Gebied, bestaande uit de eilanden Cuba en Isla de la Juventud, plus een groot aantal zeer kleine eilandjes daaromheen. Cuba wordt aan het noorden begrensd door de Golf van Mexico en de Atlantische Oceaan, in het oosten door de Windward Passage, in het zuiden door de Caribische Zee en in het westen door de Straat Yucatán.

Het land is officieel een socialistische republiek, die is opgedeeld in 14 provincies en één speciale gemeenschap. Het land wordt sinds 1959 bestuurd door Fidel Castro. De hoofdstad van het land is Havana en de officiële taal is het Spaans.

Geschiedenis

In de pre-Columbiaanse tijd werd Cuba bewoond door de Taíno en de Ciboney. In 1492 werd het eiland ontdekt door Christoffel Columbus. Diego Velázquez de Cuellar begon in 1511 met de verovering van Cuba en het land werd een Spaanse kolonie. Binnen honderd jaar waren de meeste indianen gestorven, waarna de Spanjaarden slaven uit Afrika naar Cuba verscheepten. In tegentelling tot de rest van Spaans-Amerika wist Spanje Cuba in de 19e eeuw te behouden. In 1898 werd het land na de Spaans-Amerikaanse Oorlog veroverd door de Verenigde Staten, die het land in 1902 formele onafhankelijkheid verleende. Cuba bleef echter tot 1934 een Amerikaans protectoraat en ook daarna behielden de Amerikanen een vinger in de pap, en grepen ze meerdere malen militair in. Nadat Fulgencio Batista in 1952 voor de tweede keer dictator van het land wordt, begint de revolutionair Fidel Castro een opstand. Deze mislukt en Castro moet vluchten. In 1956 keert hij met een kleine groep getrouwen terug. Dit keer is zijn opstand meer succesvol, en op 1 januari 1959 weet Castro de macht over te nemen. Castro ontpopt zich tot communist waardoor zijn land in aanvaring komt met de Verenigde Staten, die in 1960 een embargo instellen. Een jaar later vindt de mislukte invasie in de Varkensbaai plaats, waarbij tegenstanders van Castro met Amerikaanse steun de regering uit het zadel proberen te stoten. Cuba zoekt hierop toenadering tot de Sovjet-Unie wat in 1962 leidt tot de Cubacrisis, wanneer er Sovjet-raketten op Cuba geplaatst worden. Op het laatste moment bereiken de Sovjet-Unie en de Verenigde Staten een akkoord, waardoor de Sovjetraketten van het eiland worden verwijderd. Als tegenprestatie moeten de Verenigde Staten hun atoomraketten uit Turkije verwijderen. Drie jaar later richt Castro de Communistische Partij van Cuba (PCC) op, die de enig toegestane partij wordt. Na de val van de Sovjet-Unie, Cuba's belangrijkste handelspartner, stort de Cubaanse economie ineen, wat versterkt wordt door het aanhoudende Amerikaanse embargo. In het begin van de 21e eeuw breekt Cuba uit haar relatieve isolement, wanneer het goede banden aanknoopt met de verschillende linkse regeringen in Latijns-Amerika, met name het Venezuela van Hugo Chávez.

Politiek

Cuba is in de praktijk een eenpartijstaat. De staatspartij is de Communistische Partij van Cuba, waarvan de rol in de grondwet is vastgelegd. Er bestaan enige kleine legale oppositiepartijen, die echter geen enkele macht bezitten. Verder bestaan er ook een aantal illegale oppositiepartijen. De eerste secretaris van de communistische partij is voorzitter van de staatsraad oftewel de president van Cuba en de raad van ministers, en daarmee het staatshoofd van het land. Fidel Castro is staatshoofd van het land toen hij na de nieuwe grondwet van 1976 Osvaldo Dorticós Torrado verving. Bovendien is Castro sinds 1959 eerste minister van Cuba. De Nationale Assemblee van de Macht van het Volk is het uit 609 leden bestaande eenkamerparlement van het land. Leden dienen voor vijf jaar en worden door de bevolking gekozen. Parlementsleden worden door middel van een districtensysteem gekozen. In elk district is er één kandidaat, die doorgaans meer dan 90% van de stemmen behaalt.

Mensenrechten

De Cubaanse overheid wordt regelmatig bekritiseerd vanwege het schenden van de mensenrechten. Mensenrechtenorganisaties reporteren willekeurige gevangenname, marteling, gewetensgevangenen en oneerlijke protestgang. Dissidenten worden door de overheid lastiggevallen. Hoewel de Cubaanse regering in 2001 een moratorium op de doodstraf heeft ingesteld, werd een uitzondering gemaakt voor schuldigen aan moord tijdens een gewapende kaping in 2003. Hoewel de Cubaanse grondwet vrijheid van meningsuiting kent, worden wetten ter bescherming van nationale veiligheid of het verbieden van 'vijandelijke propaganda' misbruikt om dissidenten achter de tralies te krijgen. Amnesty International en Human Rights Watch maken melding van gewetensgevangenen. De Cubaanse regering staat het Rode Kruis toegang tot haar gevangenissen niet toe, en ook Amnesty International wordt geweigerd op Cuba.^[1]

Op de jaarlijkse ranglijst van persvrijheid van Verslaggevers Zonder Grenzen staat Cuba op de op drie na laatste plaats; alleen Noord-Korea, Turkmenistan en Eritrea staan nog lager. ^[2]

Internationale betrekkingen

De Verenigde Staten hebben een embargo tegen Cuba ingesteld, en de verhoudingen tussen Cuba en de Verenigde Staten zijn zeer slecht. Over het algemeen zijn betrekkingen tussen Cuba en andere westerse landen iets beter, hoewel nog steeds slecht. In het laatste decennium heeft Cuba de banden met Latijns-Amerikaanse landen, waaronder Venezuela, Bolivia en Brazilië, aangehaald.

Territoriale indeling

Cuba is verdeeld in veertien provincies en een autonome gemeenschap. Zie verder provincies van Cuba.

Geografie

Satellietfoto van Cuba en Jamaica

Het land Cuba bestaat uit een aantal eilanden. Verreweg het grootste hiervan is het hoofdeiland Cuba. Dit is tevens het grootste eiland in de Caribische Zee. Het hoofdeiland wordt omringd door vele kleinere eilandjes waarvan het Isla de Juventud het grootste is. Het hoofdeiland is overwegend vlak. Alleen in het zuiden bevindt zich een gebergte, de Sierra Maestra, waarin de Pico Turquino met 1974 meter het hoogste punt van het land is. Het klimaat van het land is overwegend tropisch, hoewel het gematigd wordt door de wind.

Aan de noordkant wordt het land van west naar oost begrensd door de Golf van Mexico, Straat van Florida en de Atlantische Oceaan, die Cuba scheiden van de Verenigde Staten en de Bahama's. Aan de oostkant wordt het van het eiland Hispaniola gescheiden door de Windward Passage. Aan de zuidkant ligt de Caribische Zee, dat Cuba scheidt van onder andere Jamaica en de Kaaimaneilanden. Aan de westkant wordt Cuba door de Straat Yucatán gescheiden van het Mexicaanse schiereiland Yucatán.

De grootste stad en eveneens de hoofdstad is Havana (La Habana), gelegen aan de noordkust van Cuba. Andere grote steden zijn Camagüey in het midden van het eiland en Santiago de Cuba, aan de zuidkust.

Cultuur

Een auto in Cuba.

Muziek

Zie Cubaanse muziek voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

De muziekanten uit Cuba waren lange tijd onopgemerkt, maar vanaf ongeveer 2000 is de Cubaanse muziek een herkenbare en wereldwijd bekende stroming.

Auto's

Door de importbeperkingen is men gedwongen om oude auto's (die indertijd vanuit de Verenigde Staten waren geïmporteerd) zo lang mogelijk rijdend te houden. Deze historische wagens maken deel uit van het beeld dat over Cuba bestaat. Naast Amerikaanse auto's uit de jaren '50 en '60 rijden er ook een aantal lada's rond uit het tijdperk van de samenwerking met Rusland.

Vandaag de dag is Cuba zeer afhankelijk van de inkomsten afkomstig uit het toerisme. De overheid importeert er dan ook de nodige moderne wagens die verhuurd worden aan toeristen die een rondrit wensen te maken.

Het kleur van de nummerplaat duidt aan wie de eigenaar is: Gele nummerplaten zijn eigendom van particulieren (doorgaans de oudste Amerikaanse modellen), blauwe nummerplaten zijn eigendom van de overheid (doorgaans oudere modellen, vaak uit het sovjettijdperk maar soms ook afgedankte bussen uit westerse landen, verder ook moderne touringbussen die gebruikt worden om toeristen rond te leiden) en terracota nummerplaten worden verhuurd aan toeristen en zijn doorgaans nieuwe moderne wagens met airconditioning.

Maatschappij

Godsdienst

De meeste inwoners van Cuba zijn rooms-katholiek, hoewel de staat officieel atheïstisch is na de revolutie. Er zijn ook protestantse Cubanen te vinden, deze stroming werd vanaf de 18e eeuw ingevoerd uit de Verenigde Staten. Daarnaast heeft Cuba ook een kleine Joodse gemeenschappen en zelfs enkele Moslims en Baha'i.

Gezondheidszorg

Een grote bron van trots voor Cuba is haar universele gezondheidszorg, die zich met de meest ontwikkelde westerse landen kan meten. Cuba heeft wereldwijd ruim 10.000 artsen verspreid over de Derde Wereld die humanitaire hulp verlenen. Cuba krijgt olie voor een lage prijs van Venezuela, in ruil voor de Cubaanse artsen die daar werk verrichten onder armere lagen van de bevolking. Medische zorg, van basis tot gespecialiseerd, is volledig gratis voor alle Cubaanse burgers. De levensverwachting ligt op 76,8 jaar.

Volgens officiële cijfers besteedt de Cubaanse regering 11,2% van het jaarlijkse budget aan gezondheidszorg, is er een dokter voor elke 167 Cubanen is de kindersterfte is minder dan 7 op 1000 geboorten en vinden bijna alle geboorten (99,7%) vinden plaats in medische centra. Verder beschermen Vaccinatiecampagnes van het nationale zorgstelsel elk kind tegen 13 ziekten en heeft zorgprogramma tegen HIV-AIDS heeft ertoe bijgedragen dat het aantal besmette personen op 0,1% van de bevolking ligt.

Criticasters en tegenstanders van het bewind zetten echter vraagtekens bij deze cijfers. Zij menen dat de toestand van de gezondheidszorg niet zo rooskleurig is als de Cubaanse regering dat voorstelt en dat de kwaliteit van de medische voorzieningen over het algemeen laag is, mede omdat Cuba haar beste dokters en materieel naar het buitenland stuurt om daar humanitaire hulp te verlenen. Verder wordt er melding gemaakt van het feit dat personen die met het regime meewerken betere gezondheidszorg krijgen dan personen die dat niet doen of die zich kritisch over de regering hebben uitgelaten.

Onderwijs

Evenals de gezondheidszorg, is ook het onderwijs, vanaf basis tot hoger universitair onderwijs, geheel kosteloos voor alle Cubanen. De Cubaanse regering besteedt 16,3% van het jaarlijkse budget aan onderwijs en volgens officiële cijfers kan 97% van de bevolking (11,2 miljoen) lezen en schrijven. Volgens de regering wordt door het hele land speciaal onderwijs kinderen met leerproblemen aangeboden op 429 scholen, 664 speciale klaslokalen, 28 gespecialiseerde en gemengde dagzorgcentra en 23 klaslokalen in ziekenhuizen.

Hoewel de meeste criticasters de kwantitatieve prestaties van het onderwijs en de succesvolle bestrijding van het analfabetisme wel erkennen, bekritiseren zij wel het Cubaanse onderwijs vanwege het feit dat het leerlingen niet aanspoort kritisch te denken, maar eerder indoctrineert met de officiële ideologie. Zo wordt van alle leerlingen een document bijgehouden waarin wordt vastgelegd of ze zich wel 'revolutionair' genoeg gedragen. Wanneer leerlingen zich 'contra-revolutionair' opstellen, kan dat hun latere carrière in gevaar brengen.

Andere maatschappelijke gegevens

• 44,7% van de beroepsbevolking is vrouw. Daarvan heeft 33,5 % een leidinggevende en organiserende functies. In het Cubaanse parlement is 36% vrouw, 16% van de Staatsraad, 18% van de ministers en 23% van de staatssecretarissen.
• Zonder uitzondering ontvangt elke werkende vrouw hetzelfde salaris als een man. Elke werkende vrouw kan een jaar lang met zwangerschapsverlof.
• 85% van de Cubaanse gezinnen betaalt geen huur voor hun huis.
• 95% van het grondgebied heeft elektriciteit, hoewel het eiland voor 80% uit bergachtige gebieden bestaat.

Economie

Sigaren, salsamuziek, suiker, rum en geneeskundigen zijn de bekendste exportproducten van Cuba. De grootste exportpartner van Cuba is Nederland. Nederland nam in 2005 24.5% van de Cubaanse export af.

Toerisme is uitermate belangrijk voor de economie en vormt de grootste bron van harde deviezen. De belangrijkste twee toeristische kernen zijn Varadero en Havana. Varadero is een afgesloten uitstulpsel, een 50 km lange strook, slechts 2 a 3 km breed dat volgebouwd staat met de mooiste hotels. Het gebied is afgesloten van de gewone Cubaan. De Cubanen die er werken hebben het veel beter dan de gewone Cubanen (onder andere door de fooien in harde deviezen (convertibles en euro's). Havanna: Ligt niet zo ver van Varadero er is georganiseerd transport tussen Varadero en Havanna. In de stad zijn er ook zeer goede hotels en de stad is goed afgestemd op het ontvangen van de toeristen. De andere belangrijke steden hebben ook wel accomodaties maar zijn veel minder goed afgestemd op het toerisme en het comfortniveau van de hotels ligt er stukken lager. Ook de keuken is er meer "Cubaans" geïnspireerd. (kip met rijst en zwarte bonen zijn een typisch gerecht). Een rondreis maken is zeer eenvoudig door middel van busrondrit met gids. De organisatie van de busrondrit gebeurt door overheidsbedrijven. De uitleg van de gids moet dus altijd kritisch en met het nodige snuifje zout begrepen worden.

Zie ook

Voor alle informatie over Cuba, zie Cuba van A tot Z.

Externe links

• De nationale website van Cuba
• Website van de Cubaanse Ambassade in Nederland
• Website van de Cubaanse krant 'Granma' (Internationale editie)

Noten

1. . Jaarboek 2006 van Amnesty International en HRW - Overview of Human Rights Issues in Cuba
2. . Reporters sans frontières - Annual Worldwide Press Freedom Index - 2006

Categorieën

Zoeken

Zoeken