Knoop (touw)
Een knoop is een manier om een lijn (touw) ergens aan vast te maken, of om twee touwen aan elkaar vast te maken.
Knopen worden veel gebruikt in de scheepvaart. Elke knoop heeft andere eigenschappen en welke knoop gebruikt wordt, is dan ook vooral afhankelijk van het doel dat men voor ogen heeft. Daarnaast is het voor elke knoop belangrijk dat deze weer makkelijk losgemaakt kan worden.
Daarnaast spelen knopen een belangrijke rol in de klimsport. De kwaliteit van de verbindingen van lijnen is hier letterlijk van levensbelang.
Inhoud |
Gebruik van knopen
Knopen kunnen voor diverse doelen gebruikt worden. Je kunt twee touwen aan elkaar vastmaken, maar je kunt ook een touw aan een vast punt willen bevestigen. Je kunt belang hebben bij het snel en eenvoudig losmaken van een knoop, enzovoorts.
Daarnaast worden verschillende knopen gekenmerkt door de kracht die er op uitgeoefend kan worden voordat de lijn breekt. De plaats waar de lijnen elkaar (of zichzelf) kruisen is in principe een zwak punt: de lijnen kunnen elkaar afknellen en zo op dat punt beschadigen. Als je de keuze hebt tussen één lange lijn of twee (of meer) aan elkaar geknoopte lijnen verdient de lange lijn over het algemeen de voorkeur. Knopen waarbij de lijn zichzelf afknelt, zullen bovendien moeilijker weer los te maken zijn. Deze zijn daarom voor veel doelen minder geschikt.
Stoppen
- de halve steek, alleen bruikbaar als onderdeel van een knoop of soms als borg,
- de achtknoop waarmee o.a. een niet-schuivende lus in het midden van een touw gemaakt kan worden.
Verbinden van twee lijnen
- platte knoop: twee lijnen van gelijke dikte aan elkaar verbinden, deze knoop dient niet onder spanning te staan,
- dievenknoop: twee lijnen van gelijke dikte aan elkaar verbinden op een wijze die op de platte knoop lijkt,
- oudewijvenknoop: foutieve platte knoop,
- dubbele hielingsteek: twee lijnen van gelijke dikte aan elkaar verbinden,
- schootsteek:twee lijnen van gelijke dikte en onder spanning, of een lijn en een lus aan elkaar verbinden. Voor lijnen van ongelijke dikte wordt vaak de dubbele schootsteek gebruikt.
Vastmaken aan een vast punt
- mastworp: een lijn aan een (staande of liggende) paal vast maken,
- wurgsteek: een lijn aan een (staande of liggende) paal vast maken,
- paalsteek: een niet schuivende lus in het eind van een lijn maken,
- slag met twee halve steken: een lijn om een dikke paal bevestigen,
- dubbele paalsteek: een lus midden in een lijn maken,
- kikkersteek: een lijn op een kikker beleggen.
Vastmaken van objecten
- ankersteek: een lijn vast aan een oog bevestigen,
- halve steek met bindsel: een niet vaste lus in het eind van een lijn maken.
Bijeen houden van zaken
- slipsteek: vastmaken en eenvoudig weer los kunnen trekken,
- veterknoop: platte knoop met dubbele lussen om eenvoudig los te kunnen maken,
- chirurgenknoop.
Inkorten van lijnen
Sierknopen
- Stropdasknoop,
- Windsor,
- Dubbele Windsor,
- Turkse knoop.
Schiemanswerk
Verwant aan het knopen is het maken van splitsen in touw, bijvoorbeeld om het uiteinde netjes af te werken (eindsplits), er een oog in te maken (oogsplits) of twee touwen in elkaars verlengde vast te maken (hier bestaan verschillende splitsen voor). Dit heet schiemanswerk.
Een belangrijk verschil tussen een splits en een knoop is dat bij een knoop een touw als geheel gezien wordt (er wordt dan ook van lijn gesproken; touw gaat in principe over het materiaal), en bij een splits worden de afzonderlijke strengen van het touw gebruikt. Deze strengen worden op een nieuwe manier door elkaar gehaald en vervolgens weer strak getrokken. Gevolg hiervan is dat een goede splits in principe (haast) niet meer los te maken is. Een goede knoop daarentegen kan, zoals reeds eerder vermeld, altijd weer los gemaakt worden.
Mythologie
Uit de mythologie kent men de Gordiaanse knoop, een schier onontwarbare knoop. Volgens het verhaal zou de man die deze knoop kon ontwarren de heerschappij over de hele wereld verkrijgen. Na vele mislukte pogingen vóór hem loste Alexander de Grote het probleem uiteindelijk op met zijn zwaard. Daarvan komt de uitdrukking "de knoop doorhakken".
Categorieën
Knoop | Schiemanswerk