Aktyn
(Przekierowano z Ac)
- AC oznacza także prąd przemienny
| |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Dane ogólne | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Nazwa, symbol, l.a.* | Aktyn, Ac, 89 | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Własności metaliczne | aktynowiec | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Grupa, okres, blok | , 7, f | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Gęstość, twardość | 10070 kg/m3, bd | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Kolor | srebrzystobiały | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Własności atomowe | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Masa atomowa | 227 u | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Promień atomowy (obl.) | 195 (bd) pm | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Promień kowalencyjny | bd | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Promień van der Waalsa | 111 pm (Ac3+) | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Konfiguracja elektronowa | [Rn]6d17s2 | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| e- na poziom energetyczny | 2, 8, 18, 32, 18, 9, 2 | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Stopień utlenienia | 3 | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Własności kwasowe tlenków | zasadowe | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Struktura krystaliczna | regularna ściennie centrowana a = 531,1 pm | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Własności fizyczne | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Stan skupienia | stały | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Temperatura topnienia | 1323 K (1050 °C) | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Temperatura wrzenia | 3473 K (3200 °C) | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Objętość molowa | 22,55×10-3 m3/mol | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Ciepło parowania | 304,6 kJ/mol | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Ciepło topnienia | 62 kJ/mol | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Ciśnienie pary nasyconej | bd | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Prędkość dźwięku | bd | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Pozostałe dane | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Elektroujemność | 1,1 (Pauling) 1,00 (Allred) | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Ciepło właściwe | bd | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Przewodność właściwa | bd | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Przewodność cieplna | 12 W/(m*K) | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| I Potencjał jonizacyjny | 499 kJ/mol | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| II Potencjał jonizacyjny | 1170 kJ/mol | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| III Potencjał jonizacyjny | 1900 kJ/mol | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| IV Potencjał jonizacyjny | 4700 kJ/mol | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Przekrój czynny na pochł. neutronów termicznych | 510 b/atom | Najbardziej stabilne izotopy* | </tr>|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Tam, gdzie nie jest zaznaczone inaczej, | </tr>||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| *Wyjaśnienie skrótów: l.a.=liczba atomowa wyst.=występowanie w przyrodzie, o.p.r.=okres połowicznego rozpadu, s.r.=sposób rozpadu, e.r.=energia rozpadu, p.r.=produkt rozpadu, w.e.=wychwyt elektronu | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Aktyn (Ac, łac. actinium) - nietrwały pierwiastek chemiczny, skandowiec. Wbrew nazwie, nie jest to aktynowiec.
Spis treści |
Odkrycie
Nazwa pochodzi od greckiego słowa aktinos oznaczającego promień. Francuski chemik André Louis Debierne wykrył aktyn w 1899 na podstawie stwierdzenia promieniowania (stąd nazwa) jonizującego i widzialnego (niebieskawego) oraz wydzielania energii termicznej w przesączach otrzymanych od Pierre'a i Marii Curie. W tym samym czasie, co Debierne, wykrył ten pierwiastek chemik niemiecki Friedrich Otto Giesel, który proponował nieuznaną nazwę emanium (łac. emanare – szerzyć się, rozpływać się, emanować). Od nazwy pierwiastka aktyn pochodzi nazwa zbiorcza "aktynowce", oznaczająca grupę pierwiastków promieniotwórczych o liczbie atomowej 90 do 102, które poprzedza aktyn.
Izotopy
Znane izotopy aktynu mają liczby masowe od 221 do 230.
Otrzymywanie
Ze środowiska naturalnego pozyskuje się go z rud uranowych. Sztucznie, przez aktywację radu 226Ra neutronami. Po 41,2 min następuje rozpad β:
- <math>{}^{226}\hbox{Ra}(n,\gamma){}^{227}\hbox{Ra} \;\to\; {}^{227}\hbox{Ac}</math>
Aktyn oddziela się potem od radu rozpuszczalnikami organicznymi.
Właściwości chemiczne
Aktyn jest bardzo aktywny chemicznie i ma wysoką radiotoksyczność. Na powietrzu łatwo się utlenia. Rozpuszcza się w kwasie solnym i azotowym. Związki aktynu są izoelektronowe z analogicznymi związkami lantanu - sole lantanu używa się jako nośniki aktynu.Najpopularniejsze związki:
- Ac2O3
- Ac2S3
- Ac(OH)3
- AcF3 - źródło neutronów aktywowane cząstkami alfa, 1 Ci tego związku emituje 1,21*106 neutronów/s
- Ac2(C2O4)3
- Ac2(PO4)3
- Ac2(SiF6)3
Kategorie
Pierwiastki chemiczne
