Ameryka Północna
Ameryka Północna – kontynent na półkuli zachodniej, o powierzchni 24 242 000 km² (co stanowi 16,3% całkowitej powierzchni lądów na kuli ziemskiej) położony na półulach: północnej i zachodniej. Do Ameryki Północnej należy Ameryka Środkowa.
Spis treści |
Dane geograficzne
Od zachodu Amerykę Północną otacza Ocean Spokojny, od północy Ocean Arktyczny, a od wschodu Ocean Spokojny. Ameryka Północna od Azji oddzielona jest Cieśniną Beringa. Na południu łączy się z Ameryką Południową. Południowa część nazywana jest Ameryką Łacińską.
Najdalej wysunięte punkty kontynentu:
- na północy - Przylądek Morris Jesup (83°40'N),
- na południu - Wyspa Kokosowa (5°32'N),
- na zachodzie - Przylądek Wrangla (172°25'E),
- na wschodzie - Przylądek Północno-Wschodni (11°00'W).
Skrajne punkty lądowej części Ameryki Północnej:
- na północy - Przylądek Murchisona (71°58'N),
- na południu - Przylądek Mariato (7°12'N),
- na zachodzie - Przylądek Księcia Wali (168°04'W),
- na wschodzie - Przylądek Saint Charles (55°40'W).
Rozciągłość południkowa 7,2 tys. km, równoleżnikowa 6,8 tys. km. Kontynent silnie rozczłonkowany, długość linii brzegowej 75 600 km, 8,3% Ameryki Północnej stanowią półwyspy a 16,7% - wyspy. Największymi półwyspami są:
- Labrador - 1430 tys. km²,
- Jukatan - 150 tys. km²,
- Kalifornijski - 144 tys. km²,
- Floryda - 110 tys. km²,
- Melville'a - 63 tys. km²,
- Seward - 50 tys. km²,
- Nowa Szkocja - 45 tys. km²,
- Alaska - 45 tys. km².
Do największych wysp opisywanego kontynentu należą:
- Grenlandia - 2160 tys. km² (największ wyspa świata),
- Ziemia Baffina - 507 tys. km²,
- Wyspa Wiktorii - 217 tys. km²,
- Wyspa Ellesmere'a - 196 tys. km²,
- Nowa Fundlandia - 112 tys. km²,
- Kuba - 105 tys. km².
W Ameryce Północnej zaznacza się przewaga gór i wyżyn nad nizinami - średnia wysokość 781 m. Najwyższym punktem jest McKinley (6194 m) w Kordylierach, natomiast najniższy znajduję się w Dolinie Śmierci (86 m p.p.m.). Ponad 64% powierzchni leży powyżej 300 m. Wzdłuż zachodnich brzegów Kordyliery (aktywne sejsmicznie) z wewnętrznymi wyżynami (Kolorado, Meksykańska), wewnątrz Wielkie Równiny i Niziny Wewnętrzne, na wschodzie Appalachy. Wybrzeża zachodnie nizinne. Klimat od okołobiegunowego na północy przez umiarkowany, podzwrotnikowy i zwrotnikowy do równikowego w Ameryce Środkowej. W Kordylierach klimaty górskie. Głównymi rzekami są: Missisipi z Missouri, Mackenzie, Jukon, a jeziorami: Górne, Huron, Michigan, Wielkie Jezioro Niedźwiedzie, Wielkie Jezioro Niewolnicze, Erie. Na północy pustynie arktyczne, tundra, lasy iglaste, ku południu przechodzą w lasy mieszane i liściaste, w części środkowej prerie, na pd.-zach. półpustynie i pustynie. W Kordylierach górskie lasy iglaste i roślinność alpejska, na wybrzeżach Ameryki Środkowej lasy równikowe. Fauna zróżnicowana: wół piżmowy, renifer karibu, jeleń wirgiński, niedźwiedzie (baribal, grizzly), bizon (w rezerwatach).
Ludność
Amerykę Północną zamieszkuje 8% ludności świata, głównie biali, czarni i Indianie. Gęstość zaludnienia jest niewielka w porównaniu do średniej gęstości zaludnienia świata i wynosi 21 osób/km². Rozmieszczenie ludności jest bardzo nierównomierne i jest następstwem silnego zróżnicowania warunków środowiska przyrodniczego. Szczególnie ważnym czynnikiem wpływającym na rozmieszczenie ludności jest fakt, że ogromna powierzchnia kontynentu znajduje się pod wpływem klimatów: polarnego, subpolarnego i umiarkowanie chłodnego, co znacząco ogranicza możliwość trwałego egzystowania człowieka na północy. Kolejnym obszarem o niewielkiej koncentracji ludności są Kordyliery wraz z kotlinami śródgórskimi, a także obszary pustynne i półpustynne. W Ameryce Północnej można również wskazać obszary o wysokiej koncentracji ludności, np. pogranicze kanadyjsko-amerykańskie, północny-wschód Stanów Zjednoczonych, niekóre odcinki wybrzeża Oceanu Spokojnego a także tereny ciągnące się od Meksyku po Gwatemalę. Państwami o największej gęstości zaludnienia w Ameryce Północnej są kraje wyspiarskiej części Ameryki Środkowej.
Podział polityczny Ameryki Północnej
Państwa
- Antigua i Barbuda
- Bahamy
- Barbados
- Belize
- Dominika
- Dominikana
- Grenada
- Gwatemala
- Haiti
- Honduras
- Jamajka
- Kanada
- Kostaryka
- Kuba
- Meksyk
- Nikaragua
- Panama
- Saint Kitts i Nevis
- Saint Lucia
- Saint Vincent i Grenadyny
- Salwador
- Stany Zjednoczone
- Trynidad i Tobago
Terytoria zależne
- Anguilla
- Antyle Holenderskie
- Aruba
- Bermudy
- Brytyjskie Wyspy Dziewicze
- Grenlandia
- Gwadelupa
- Kajmany
- Martynika
- Montserrat
- Navassa
- Portoryko
- Saint-Pierre i Miquelon
- Turks i Caicos
- Wyspy Dziewicze Stanów Zjednoczonych
Regiony fizycznogeograficzne
 Afryka |  Ameryka Południowa |  Ameryka Północna |  Antarktyda |  Australia |  Azja |  Europa | |||||||||||||||||||||
Część świata | |||||||||||||||||||||||||||
 Ameryka | Antarktyka |  Eurafrazja |  Eurazja |  Oceania | |||||||||||||||||||||||
 | Afryka | Południowa · Północna · Środkowa · Wschodnia · Zachodnia | |
|---|---|---|---|
 | Ameryka | Anglosaska · Karaiby · Łacińska · Południowa · Północna · Środkowa | |
 | Azja | Bliski Wschód · Daleki Wschód · Południowa · Południowo-Wschodnia · Północna · Środkowa · Zachodnia · Zakaukazie | |
 | Europa | Południowa · Północna · Środkowa · Wschodnia · Zachodnia | |
 | Australia i Oceania | Australazja · Melanezja · Mikronezja · Polinezja | |
| | |||
 | Region polarny | Arktyka · Antarktyda | |
 | Oceany | Atlantycki (Atlantyk) · Arktyczny · Indyjski · Południowy · Spokojny (Pacyfik) | |
Kategorie
Szablony nawigacyjne - kontynenty | Ameryka Północna | Kontynenty