Ameryka Południowa
Ameryka Południowa – kontynent leżący na półkuli zachodniej. Od wschodu graniczy z Oceanem Atlantyckim, a od zachodu z Oceanem Spokojnym. Powierzchnia Ameryki Południowej wynosi 17,8 mln km². Przez Europejczyków, obie Ameryki są też nazywane Nowym Światem
Spis treści |
Podział polityczny Ameryki Południowej
Państwa Ameryki Południowej
Do Ameryki Południowej obecnie należą
Krótka historia
- Zobacz więcej w osobnym artykule: Historia Ameryki Południowej i Środkowej.
Ameryka Południowa była obszarem bardzo burzliwym. Po II wojnie światowej był to teren ostrych konfliktów społeczno-politycznych. Ameryka Południowa była obszarem rządzonym przez różne siły wojskowe, które blokowały rozwój. Liczne były też obawy przed wpływami ze strony Związku Radzieckiego. Trudne warunki życia i pracy były przyczyną obalenia dyktatur rządzących krajami Ameryki. W latach 50. XX w. doszło do licznych walk i wystąpień co w efekcie końcowym spowodowało upadek większości rządów dyktatorskich. Na początku lat 60. zeszłego stulecia dyktatura utrzymywała się tylko w kilku państwach (Dominikana, Nikaragua, Paragwaj). Lata 70. przyniosły większe otwarcie krajów Ameryki Południowej na świat, szukanie nowych kontaktów, partnerów itp.
Bogactwa naturalne
Główne złoża: rudy żelaza, cynk i ołów, cyna, mangan, antymon, boksyty, uran, siarka, ropa naftowa, diamenty.
Klimat
W Ameryce Południowej występują wszystkie strefy klimatyczne, począwszy od klimatu równikowego na północy kontynentu, poprzez zwrotnikowy, podzwrotnikowy, umiarkowany do subpolarnego na południu kontynentu. Pod względem opadów w Ameryce Południowej są tereny o obfitych opadach (Nizina Amazonki), ale również pustynne (w Andach).
System wodny
Ok. 85% powierzchni Ameryki Południowej należy do zlewiska Oceanu Atlantyckiego. Największymi rzekami są: Amazonka, Parana, Säo Francisco, Orinoko. Wśród niewielkiej liczby jezior wymienić należy: Maracaibo, Patos, Titicaca.Na zachodnich stokach Andów Patagońskich w Chile oraz na nizinie pacyficznej w Kolumbii i w środkowym biegu rz. Magdaleny opady przekraczaja nawet 7000 mm rocznie. Najbardziej suchymi obszarami są zachodnie stoki w środkowej czesci Andów (pustynia Atacama poniżej 20 mm). Na pustyni Atacama są miejsca, gdzie ostatni deszcz spadł 400 lat temu. W północnej części Chile, w mieście Arica roczne sumy opadów nie dochodzą do 1 mm, a w Iquique bywaja okresy kilkunastoletnie, w których nie spada ani jedna kropla deszczu.
Warunki naturalne
Kontynent mało rozczłonkowany, półwyspy i wyspy stanowią niewielką część całej powierzchni kontynentu, największe półwyspy: Brunswick, Taitao. Główne wyspy: Ziemia Ognista, Riesco, Santa Inés. Ameryka Południowa jest kontynentem o przewadze terenów nizinnych, średnia wysokość 655 m n.p.m. Na zachodzie kontynentu biegną góry Andy, będące przedłużeniem Kordylierów z Ameryki Północnej. Najwyższym szczytem jest Aconcagua w Argentynie (6959 m n.p.m.), a najniżej położonym terenem jest obszar Salinas Grandes (40 m p.p.m.) na półwyspie Valdes.Największe wyżyny Ameryki Południowej to: Wyżyna Gujańska, Wyżyna Brazylijska, Wyżyna Patagońska, niziny to: Nizina Orinoko, Nizina Amazonki, Nizina Boliwijska,
Ludność
Ameryka Południowa ma 314 mln mieszkańców (1994), co stanowi prawie 5,6% ludności całej kuli ziemskiej, średnia gęstość zaludnienia wynosi ok. 18 mieszkańców na 1 km², ale brak jest równomiernego rozmieszczenia na kontynencie, choć nie tak bardzo jak w przypadku Ameryki Północnej. Najbardziej zaludnione tereny to: Ekwador – 40 osób/km² (1994) i Kolumbia – 30 osób/km² (1994), a najmniej zaludnione tereny to obszar Surinamu – 3 osoby/km² (1994) i Gujany – 4 osoby/km² (1994). Na kontynencie jest 12 niepodległych państw i jedno terytorium zależne - Gujana Francuska. W bezpośrednim sąsiedztwie kontynentu leżą grupy wysp (Falklandy, Galapagos, Antyle razem z Trynidad i Tobago, Ziemia Ognista), z których tylko niektóre stanowią niepodległe państewka, a pozostałe stanowią terytoria zamorskie innych państw.
- Największe miasta:
- Sao Paulo – ponad 25 mln. mieszkańców (2001)
- Rio de Janeiro – ok. 15 mln. mieszkańców (2000)
- Buenos Aires – ponad 14 mln. mieszkańców (2001).
Języki
Ameryka Południowa jest kontynentem wielojęzykowym. Podstawowymi językami są: język portugalski, którym posługuje się 183 miliony mieszkańców Brazylii (dane z 2004 roku) i język hiszpański, którym posługuje się około 170 milionów mieszkańców kontynentu. Można się spotkać także z takimi językami jak: niderlandzkim, angielskim, francuskim (języki europejskie). Języki dominują na terenach dawnych kolonii w zależności od tego do jakiego państwa należały.
Flora Ameryki Południowej
Biomy lądowe w Ameryce Północnej i Południowej Ze względu na dość duże obszary nie naruszone przez człowieka w Ameryce Południowej można spotkać liczne gatunki flory. W dorzeczu Amazonki występuje typowy deszczowy las tropikalny. Można jednak spotkać również obszary o odmiennej roślinności: na Wyżynie Brazylijskiej – lasy monsunowe, półpustynie w Peru i Boliwii. Najczęściej spotykane rośliny użytkowe to: ziemniak, tytoń, kakaowiec, ananas.
Fauna Ameryki Południowej
Świat zwierzęcy w Ameryce Południowej jest bogaty pod względem liczby i różnorodności gatunków; najbardziej typowe to: mrówkojad, tapir, małpy czepiaki i kapucynki, świnki morskie, nutrie, szynszyle, lamy, papugi, kolibry, kondory, boa dusiciele oraz anakondy, kajmany, piranie.
Linki zewnętrzne
- Relacja z podróży do Ameryki Południowej Anity Kucharskiej & Maćka "Krugera" Kiersztyna
- Zestawienie państw Ameryki Południowej
Argentyna •Brazylia •Boliwia •Chile •Ekwador •Gujana • Kolumbia • Paragwaj •Peru •Surinam •Urugwaj •Wenezuela
Terytoria autonomiczne i zależne: Gujana Francuska • Falklandy (Malwiny)
 Afryka |  Ameryka Południowa |  Ameryka Północna |  Antarktyda |  Australia |  Azja |  Europa | |||||||||||||||||||||
Część świata | |||||||||||||||||||||||||||
 Ameryka | Antarktyka |  Eurafrazja |  Eurazja |  Oceania | |||||||||||||||||||||||
 | Afryka | Południowa · Północna · Środkowa · Wschodnia · Zachodnia | |
|---|---|---|---|
 | Ameryka | Anglosaska · Karaiby · Łacińska · Południowa · Północna · Środkowa | |
 | Azja | Bliski Wschód · Daleki Wschód · Południowa · Południowo-Wschodnia · Północna · Środkowa · Zachodnia · Zakaukazie | |
 | Europa | Południowa · Północna · Środkowa · Wschodnia · Zachodnia | |
 | Australia i Oceania | Australazja · Melanezja · Mikronezja · Polinezja | |
| | |||
 | Region polarny | Arktyka · Antarktyda | |
 | Oceany | Atlantycki (Atlantyk) · Arktyczny · Indyjski · Południowy · Spokojny (Pacyfik) | |
Kategorie
Szablony nawigacyjne - kontynenty | Kontynenty | Ameryka Południowa