Arikah Map

Dąb

Dąb:Ujednoznacznienie
Ten artykuł dotyczy drzewa. Zobacz też: inne znaczenia słowa dąb.
Dąb
Dąb:Marktr%C3%A6 %28Quercus%29
Quercus robur - pokrój
Systematyka
Domenajądrowce
Królestworośliny
Podkrólestwo naczyniowe
Nadgromada nasienne
Gromada okrytonasienne
Podgromada Magnoliophytina
Klasa Rosopsida
Podklasa oczarowe
Nadrząd Jungladanae
Rząd bukowce
Rodzina bukowate
Rodzaj dąb
Nazwa systematyczna
Quercus L. 1753

Dąb (Quercus L. Sp.Pl.2 1753) - rodzaj drzew, rzadziej wysokich krzewów zaliczony do rodziny bukowatych (Fagaceae Dumort.). Należy do niego ok. 600 gatunków występujących prawie wyłącznie na półkuli północnej.


Spis treści

Charakterystyka

Pąki 
Wielołuskowe, skupione po kilka na końcowych częsciach pędów.
Liście 
Ułożone skrętolegle, u niektórych gatunków nie opadające na zimę (utrzymują się na roślinie zaschnięte), podczas gdy niektóre są wręcz zimozielone (dąb korkowy, dąb ostrolistny). Całobrzegie (Quercus imbricaria), piłkowane lub ząbkowane (Quercus acutissima, Q. libani, Q. prinus), poprzez wrębne i klapowane (dąb szypułkowy, dąb czerwony), po pierzastosieczne (dąb szypułkowy 'Pectinata').
Kwiaty 
Rozdzielnopłciowe lecz same rośliny są jednopienne, wiatropylne. Kwiaty męskie zebrane w kotkowate kwiatostany, podczas gdy żeńskie są pojedyncze. U gatunków klimatu umiarkowanego kwiaty męskie zwisają luźno spomiędzy rozchylonych łusek pąków ubiegłorocznych, żeńskie zaś są wyprostowane i znajdują się w kątach górnych liści rozwijających się pędów.
Owoce 
Orzechy zwane żołędziami osadzone pojedynczo w miseczkach, gęsto pokryte drobnymi łuskami. Osiągają dojrzałość w pierwszym lub drugim roku.
Występowanie 
Strefa umiarkowana półkuli północnej oraz wyższe partie gór strefy tropikalnej. Najdalej na południe występują na Wyspach Sundajskich.

Przedstawiciele

* Gatunek rodzimy
Przedstawiony poniżej podział jest obowiązujący w dostępnej literaturze polskiej, w obecnie obowiązującej systematyce część gatunków rodzaju dąb została wydzielona w odrębne rodzaje i rodziny.

Dąb:Korkeiche Andalusien2004
Q. suber Dąb korkowy
</div>

Podrodzaj Erythrobalanus (Spach) Örsted.

Liście całobrzegie lub ościście klapowane, opadające na zimę. Owoce dojrzewają w drugim roku.

Podrodzaj Cerris (Spach) Örsted.

Liście częściowo opadające na zimę lub zimozielone. Żołędzie dojrzewają przeważnie w drugim roku.

  • dąb burgundzki (dąb frędzelkowy) (Quercus cerris L.)
  • dąb korkowy (Quercus suber L.)

Podrodzaj Quercus

Liście opadające na zimę lub utrzymujące się na drzewie zaschnięte. Owoce dojrzewają w roku kwitnienia.

  • dąb biały (Quercus alba L.)
  • dąb dwubarwny (Quercus bicolor Willd.)
  • dąb bezszypułkowy (Quercus petraea (Mattuschka) Liebl. (syn. Quercus sessilis Ehrh.)*
  • dąb kaukaski (Quercus macranthera Fisch. et Mey)
  • dąb omszony (Quercus pubescens Willd. (syn. Quercus lagulinosa Thuill.)*
  • dąb ostrolistny (Quercus ilex L.)
  • dąb szypułkowy (Quercus robur L. (syn. Quercus pedunculata Ehrh.)*
  • dąb węgierski (Quercus frainetto Ten.)
  • dąb wielkolistny (Quercus macrocarpa Michx.)

Zastosowanie

  • Roślina ozdobna: dęby stosowane są przede wszystkim ze względu na swoją długowieczność, przez długie lata mogą stanowić trzon drzewostanu.
  • Niektóre gatunki dębów mogą mieć znaczenie jako rośliny miododajne. Wytwarzają one spadź (tzw. rosę miodową).
  • Jego ciężkie, twarde drewno doskonale nadaje się do wyrobu mebli i klepki podłogowej.

Znaczenie kulturowe

Długowieczność i okazały wygląd dębów od wieków sprawiały na ludziach duże wrażenie. Stare okazy czczone były jako przybytek bóstwa przez większość pierwotnych ludów Europy. Starożytni Rzymianie i Grecy wierzyli, że dąb jest siedzibą ich najwyższych bóstw - Jowisza i Zeusa. Wzmianki o tych drzewach znajdują się także w Starym Testamencie, gdzie czytamy o Abrahamie siadającym pod dębami Mamre.

Niektóre ludy uważały dęby za drzewa - wyrocznie, na podstawie ich stanu przepowiadano pogodę i urodzaj. Wśród ludów germańskich dąb poświęcano bogowi burz. Z obserwacji wynikało bowiem, że pioruny uderzały w nie najczęściej, nie czyniąc przy tym poważniejszych szkód. Ludy celtyckie i słowiańskie także musiały być pod wrażeniem okazałości dębów, gdyż lokalizowały swoje miejsca kultu przeważnie w starych dąbrowach.

Okazy jemioły rosnące na dębach uchodziły za szczególny talizman, prawdopodobnie ze względu na rzadkie występowanie.

Motyw żołędzi i gałązek dębu występuje w herbach królewskich i rycerskich od średniowiecza. Stosowano go także w emblematach mundurowych. Był symbolem siły, szlachetności i sławy.

Znane dęby

Dęby - pomniki przyrody:

Zobacz też

Linki zewnętrzne


bukowate
buk | dąb | kasztan

Kategorie


Bukowate

Znajdź

Znajdź

Znajdź