Holandia

Koninkrijk der Nederlanden Królestwo Niderlandów
</pre> </pre> Flaga Holandii </pre> Godło Holandii </pre>
Dewiza: (franc.) Je Maintiendrai (Będę podtrzymywać)
Język urzędowy	niderlandzki, fryzyjski (jako drugi język we Fryzji)
Stolica	Amsterdam¹
Ustrój polityczny	monarchia konstytucyjna
Głowa państwa	królowa Beatrix
Następca tronu	książę Willem-Alexander
Szef rządu	premier Jan Peter Balkenende
Powierzchnia  • całkowita  • wody śródlądowe	131. na świecie 41 526 ² km² 18,31%
Liczba ludności  • całkowita (2005)  • gęstość zaludnienia	59. na świecie 16 406 491 395 osób/km²
Niepodległość –proklamowana –uznana	od Świętego Cesarstwa Rzymskiego Narodu Niemieckiego 26 lipca 1581 30 stycznia 1648
Jednostka monetarna	euro (EUR, €)
Strefa czasowa	UTC +1 – zima UTC+2 – lato
Hymn państwowy	Wilhelmus van Nassouwe (Wilhelm z Nassau)
Kod ISO 3166	NL
Domena internetowa	.nl
Kod samochodowy	NL
Kod telefoniczny	+31
¹ Siedzibą rządu jest Haga. ² Na podst. 1; niektóre polskie źródła podają 41 863

Mapa Holandii

Holandia lub Niderlandy (niderl. Nederland) to europejska część Królestwa Niderlandów (niderl. Koninkrijk der Nederlanden), tworzonego także przez Arubę i Antyle Holenderskie. Holandia jest monarchią konstytucyjną położoną w zachodniej części Europy. Graniczy na północy i zachodzie z Morzem Północnym, Belgią na południu oraz Niemcami na wschodzie. Aktualne granice zostały wytyczone w roku 1839.

Chociaż powszechnie państwo to nazywa się Holandią, określenie to jest bardzo nieprecyzyjne, gdyż prowincje Holandia Północna i Holandia Południowa to tylko dwa z dwunastu regionów (zobacz też: nazwa Holandii). Chociaż KSNG dopuszcza zarówno wariant Holandia, jak i Niderlandy, na stronie ambasady znajdziemy wyłącznie tę drugą nazwę^[1].

Holandia jest krajem gęsto zaludnionym. Ponad połowa jej terytorium leży poniżej poziomu morza. Państwo jest znane ze swoich wiatraków, sera, chodaków, tulipanów, rowerów oraz wysokiego poziomu tolerancji dla różnych odmienności wśród społeczeństwa – liberalnych praw dotyczacych narkotyków, prostytucji, aborcji, eutanazji oraz związków między osobami tej samej płci. W Holandii swoją siedzibę ma Międzynarodowy Trybunał Karny dla byłej Jugosławii, Międzynarodowy Trybunał Sprawiedliwości oraz Międzynarodowy Trybunał Karny.

Podział administracyjny

Zobacz więcej w osobnym artykule: podział administracyjny Holandii.

Holandia podzielona jest na 12 prowincji:

• Groningen – północny wschód; stolica: Groningen
• Fryzja – północ; stolica: Leeuwarden
• Drenthe – północny wschód; stolica: Assen
• Overijssel – wschód, na południe od Drenthe; stolica: Zwolle
• Flevoland – centrum; stolica: Lelystad
• Geldria – środkowy wschód; stolica Arnhem
• Utrecht – centrum; stolica: Utrecht
• Holandia Północna – północny zachód; stolica: Haarlem
• Holandia Południowa – środkowy zachód; stolica: Den Haag
• Zelandia – południowy zachód; stolica: Middelburg
• Brabancja Północna – południe; stolica: Den Bosch
• Limburgia – południowy wschód; stolica: Maastricht

Historia

Zobacz więcej w osobnym artykule: Niderlandy.

Ustrój polityczny

Królestwo Niderlandów od 16 marca 1815 jest monarchią konstytucyjną, na czele państwa stoi król (obecnie królowa Beatrix). Król (królowa) mianuje szefa rządu, wywodzącego się najczęściej ze zwycięskiego ugrupowania – jest on szefem egzekutywy. Do zadań królowej oprócz reprezentowania państwa na zewnątrz należy wygłaszanie corocznego orędzia w którym przedstawia główne cele i zamierzenia rządu na najbliższy rok (nie ma ona jednak prawa samodzielnie dokonywać w nich zmian). Premier kieruje polityką wewnętrzną i zagraniczną państwa. Rolę władzy ustawodawczej odgrywa dwuizbowy parlament (Staten-Generaal), przy czym faktyczne znaczenie posiada jedynie izba niższa (Tweede Kamer). Senat (Eerste Kamer) pełni funkcję reprezentacyjną i ewentualnie może opóźniać wejście w życie ważnych ustaw. System polityczny Holandii jest wyjątkowo stabilny. Najważniejsze partie to: Partia Pracy (Partij van de Arbeid), Apel Chrześcijańsko-Demokratyczny (Christen-Democratisch Appèl), Partia Socjalistyczna (Socialistische Partij), oraz partia konserwatywno liberalna Partia Ludowa na Rzecz Wolności i Demokracji (Volkspartij voor Vrijheid en Democratie). Od roku 2002 do 2006 dużą rolę na scenie politycznej Niderlandów odgrywała populistyczna partia Lista Pima Fortuyna (Lijst Pim Fortuyn) – obecnie poparcie dla niej radykalnie zmalało.

Od 2002 funkcję szefa rządu pełni Jan Peter Balkenende, stojący na czele koalicji chadeków (CDA) i dwóch partii liberalnych (VVD, konserwatywna, i D'66, postępowa).

szary: w sądu

Ludność

Holandia jest 15. najgęściej zaludnionym krajem świata. Oficjalna liczba 393 osób na kilometr kwadratowy rośnie aż do 482, jeśli wziąć pod uwagę, że 20% powierzchni zajmują zbiorniki wodne.

Według rządowego biura statystycznego CBS Statline, 80,8% obywateli Holandii ma pochodzenie wyłącznie holenderskie, 8,7% – inne europejskie, 2,2% tureckie, 1,9% marokańskie, 6,4% – inne. Jednak statystyka ta nie obejmuje całego Królestwa Niderlandów, tj. Aruby i Antyli Holenderskich, w których większość stanowią osoby pochodzenia afrokaraibskiego.

W Holandii nie ma miast o wielkości miliona mieszkańców lub większych, ale 'cztery wielkie miasta', jak się o nich mówi (Amsterdam, Rotterdam, Haga oraz Utrecht), wraz z otaczającymi je mniejszymi miastami można uznać pod wieloma względami za jedno miasto. Aglomeracja ta nazywana jest Randstad ('koło miast'), z rolniczym 'zielonym sercem' (het Groene Hart) po środku.

Język

Językiem urzędowym jest język niderlandzki, a we Fryzji od niedawna także fryzyjski. Holendrzy uczą się od dziecka języków obcych, bo mają świadomość, że zasięg ich rodzimego języka jest niewielki. Próby porozumienia się po holendersku mogą być przyjęte ze zdziwieniem i rozbawieniem, gdyż większość zna angielski, a zagadnięty we własnym języku Holender często po prostu odpowiada po angielsku. Także znajomość francuskiego, znacznie ułatwia Holendrom życie. Często przeciętny, niewyróżniający się specjalnymi zdolnościami Holender zna kilka języków.

Holendrzy kultywują rodzime dialekty. Jest ich mnóstwo. Bywa, że co miejscowość, to dialekt. Ciekawe, że ludzie wykształceni swobodnie posługują się rodzimymi dialektami i ta umiejętność wydaje im się naturalna.

Szkolnictwo

W Holandii szkoły wyższe są podzielone na dwie kategorie: uniwersytety (universiteit)

Warunki naturalne

Holandia na zdjęciu satelitarnym NASA, maj 2000

Wody

Kraj leży w dorzeczu trzech rzek: Renu, Mozy i Skaldy. Długą tradycję (od XIII wieku) ma tu osuszanie terenów nadmorskich, jezior i zatok. W 1932 powstał zbiornik IJsselmeer w wyniku odcięcia tamą Afsluitdijk zatoki Zuiderzee od Morza Północnego. Do największych przedsięwzięć, mających na celu ochronę wybrzeży Zelandii, należy realizacja zadań w ramach Planu Delta. Jego wykonanie w latach 1958–1986 pozwoliło na odgrodzenie tamami (wyposażonymi w śluzy) ujść Renu, Mozy i Skaldy Wsch. od M. Północnego. W wyniku osuszania powierzchnia kraju zwiększyła się z 33,6 tys. km² (1960) do 41,5 tys. km² (1992). Ważne szlaki komunikacyjne stanowią kanały śródlądowe (długość ok. 5 tys. km) m.in. Księżniczki Małgorzaty, Overijssel i Amsterdam-Ren.

Gleby

Na obszarze De Peel między Brabancją Północną a Limburgią występują gleby torfowisk wysokich. Na obszarze nizin nadmorskich gleby torfowisk niskich. Na północ od Renu – gleby bielicowe. W pd.-wsch. części kraju na niewielkiej powierzchni – gleby płowe. W zachodniej części ciemne gleby ziemne powstałe na podłożu piaszczystym. Na terenach polderów – marsze oraz gleby brunatne i płowe. Większość gleb w ten sposób została wysuszona po czym zyskano urodzajne gleby.

Znani Holendrzy

• Erazm z Rotterdamu, filozof
• Eduard Douwes Dekker, pisarz
• Jaques Perk, poeta
• Vincent van Gogh, malarz
• Willem Bilderdijk, pisarz
• Hendrik Marsman, poeta ekspresjonistyczny
• Huig de Groot, prawnik, filozof i dyplomata
• Christiaan Huygens, matematyk, fizyk, astronom
• Rembrandt, malarz

Przypisy

Zobacz też

• Niderlandy
• Władcy Holandii
• Dynastia Orańska-Nassau
• Republika Zjednoczonych Prowincji

Linki zewnętrzne

• Holandia - Informacje
• Wszystko o Holandii

Unia Europejska

Austria •Belgia •Cypr •Czechy •Dania •Estonia •Finlandia •Francja •Grecja •Hiszpania •Holandia •Irlandia •Litwa •Luksemburg •Łotwa •Malta •Niemcy •Polska •Portugalia •Słowacja •Słowenia •Szwecja •Węgry •Wielka Brytania •Włochy

Terytoria zależne wchodzące w skład Unii:
Gibraltar •Gujana Francuska •Gwadelupa •Martynika •Reunion

Kraje przystępujące 1 stycznia 2007: Bułgaria •Rumunia

Kraje o nieustalonej dacie przystąpienia: Chorwacja •Macedonia •Turcja

 

Strefa euro

Państwa-członkowie Unii Gospodarczej i Walutowej będący członkami Unii Europejskiej używające euro
Austria •Belgia •Finlandia •Francja •Grecja •Hiszpania •Holandia •Irlandia •Portugalia •Luksemburg •Niemcy •WłochyPaństwa-członkowie Unii Gospodarczej i Walutowej spoza Unii Europejskiej używające euro
Monako •San Marino •Watykan
Pozostałe państwa i terytoria spoza UE, używające euro:
Andora •Czarnogóra •Kosowo

 

Pakt Północnoatlantycki (NATO)

Belgia • Bułgaria •Czechy •Dania •Estonia •Francja •Grecja •Hiszpania •Holandia •Islandia •Kanada •Litwa •Luksemburg •Łotwa •Niemcy •Norwegia •Polska •Portugalia •Rumunia •Słowacja •Słowenia •Stany Zjednoczone •Turcja •Węgry •Wielka Brytania • Włochy

 

Państwa Europy

Albania •Andora •Austria •Belgia •Białoruś •Bośnia i Hercegowina • Bułgaria • Chorwacja •Czarnogóra • Czechy •Dania •Estonia •Finlandia •Francja •Grecja •Hiszpania •Holandia •Irlandia • Islandia •Kazachstan •Liechtenstein •Litwa •Luksemburg •Łotwa •Macedonia •Malta •Mołdawia •Monako •Niemcy •Norwegia •Polska •Portugalia •Rosja •Rumunia •San Marino •Serbia • Słowacja •Słowenia •Szwajcaria •Szwecja •Turcja •Ukraina •Watykan •Węgry •Wielka Brytania •Włochy

Terytoria zależne: Gibraltar •Guernsey •Jan Mayen • Jersey •Svalbard • Wyspa Man • Wyspy Owcze

Terytoria autonomiczne (stanowią integralną część państw): Athos (Grecja) •Azory (Portugalia) •Baszkiria (Rosja) •Czuwaszja (Rosja) •Gagauzja (Mołdawia) •Irlandia Północna (Wielka Brytania) • Kałmucja (Rosja) • Karelia (Rosja) • Komi (Rosja) •Kosowo (Serbia) •Krym (Ukraina) • Mari Eł (Rosja) • Mordwa (Rosja) • Naddniestrze (Mołdawia) •Nieniecki Okręg Autonomiczny (Rosja) •Szkocja (Wielka Brytania) • Tatarstan (Rosja) • Udmurcja (Rosja) •Walia (Wielka Brytania) • Wojwodina (Serbia) •Wyspy Alandzkie (Finlandia)

 

Kategorie

Znajdź

Znajdź