Islandia

Lýðveldið Ísland
</pre> </pre> Flaga Islandii </pre> Godło Islandii </pre>
Dewiza: brak oficjalnej dewizy
Język urzędowy	islandzki
Stolica	Reykjavík
Ustrój polityczny	republika
Głowa państwa	prezydent Ólafur Ragnar Grímsson
Szef rządu	premier Geir Haarde
Powierzchnia  • całkowita  • wody śródlądowe	107. na świecie 103 125 km² 2,7%
Liczba ludności  • całkowita (2006)  • gęstość zaludnienia	177. na świecie 300 128 2,8 osób/km²
Niepodległość	od Danii 1 grudnia 1918 (pozostała w unii) 17 czerwca 1944 (ogłoszenie republiki)
Jednostka monetarna	korona islandzka (ISK)
Strefa czasowa	UTC ±0
Hymn państwowy	Lofsöngur
Kod ISO 3166	IS
Domena internetowa	.is
Kod samochodowy	IS
Kod telefoniczny	+354

Ten artykuł dotyczy państwa. Zobacz też: inne znaczenia tej nazwy.

Islandia, Republika Islandii (Ísland, Lýðveldið Ísland) – państwo położone w Europie Północnej, na wyspie o tej samej nazwie i kilku mniejszych wyspach m.in. archipelag Vestmannaeyjar, w północnej części Oceanu Atlantyckiego. Islandia jest jednym z krajów skandynawskich.

Ustrój polityczny

Zobacz więcej: Ustrój polityczny Islandii

Islandia jest krajem demokratycznym o parlamentarno-gabinetowym systemie rządów. 63 członków parlamentu - zwanego Althingiem - wybieranych jest w bezpośrednich wyborach co cztery lata. Szefem rządu jest, wyznaczany przez prezydenta, premier, który wraz z resztą gabinetu stanowi władzę wykonawczą. Wybory prezydenckie odbywają się co cztery lata.

Zobacz: prezydenci Islandii, premierzy Islandii, władcy Islandii, partie polityczne Islandii.

Podział administracyjny

Zobacz więcej: Podział administracyjny Islandii

Islandia podzielona jest na 23 regiony administracyjne, po islandzku sýsla (l.mn. sýslur) oraz 14 niezależnych miast, czyli kaupstaður (l.mn. kaupstaðir). Na poziomie lokalnym wyróżnia się 104 gminy (hreppur), które zajmują się oświatą, transportem i zagospodarowaniem przestrzeni.

Islandia jest też podzielona jest na 8 okręgów sądowych, które są zgrupowaniami sýslur. Do 2003 były one także podstawą wydzielenia okręgów wyborczych. Obecnie jest tylko 6, a ich zasięg i liczba mandatów bardziej odpowiada liczbie ludności na danym obszarze.

Demografia

Zobacz więcej: Demografia Islandii

Odizolowanie wyspy od reszty kontynentu ograniczyło imigrację. Stąd też dopływ nowego materiału genetycznego był ograniczony przez wieki. Dzięki bogatej tradycji ustnej i pisanej wiele z rodzin może wskazać swoich przodków na wiele pokoleń wstecz. Wszystko to sprawia, że współcześni Islandczycy są przedmiotem wielu badań genetycznych.

Kulturowo Islandczycy należą do Skandynawów - posługują się językiem islandzkim, jednym z języków skandynawskich. Główną religią kraju jest luteranizm (89,4% mieszkańców deklaruje się jako luteranie), który jest religią państwową Islandii.

Kanion Öxaráfoss w Parku Narodowym Þingvellir

Geografia

Zobacz więcej: Geografia Islandii, Przyroda Islandii, Miasta Islandii, Islandologia

Pod względem geologicznym Islandia jest najmłodszym obszarem kontynentu europejskiego. Położona na "gorącym punkcie" Grzbietu Śródatlantyckiego, posiada wiele, w tym czynnych, wulkanów, m.in. Heklę, Katlę, Askję, Grimsvötn, Hvannadalshnúkur (najwyższy szczyt kraju). O aktywności wulkanicznej świadczą także liczne gorące źródła oraz gejzery (samo słowo jest pochodzenia islandzkiego). Kraj w dużym stopniu wykorzystuje tanią energię geotermalną do ogrzewania mieszkań.Zgodnie z nazwą, Islandia to także "kraj lodu" - około 11% powierzchni tego wyżynno-górzystego kraju zajmują lodowce.Największe z nich to: Vatnajökull - 8 300 km², Langjökull - 953 km², Hofsjökull - 925 km², Mýrdalsjökull - 596 km² oraz Drangajökull - 160 km².

Linia brzegowa wyspy jest dobrze rozwinięta. W licznych zatokach i fjordach ulokowały się mniejsze lub większe osady. Głównym miastem państwa jest jego stolica Reykjavík, gdzie mieszka 114,8 tys. mieszk., czyli blisko 2/5 ludności kraju. Natomiast w całym regionie stołecznym mieszka 3/5 ludności kraju. Pozostałe większe miasta to:Kópavogur¹ (25,9 tys.), Hafnarfjörður¹ (21,3 tys.), Akureyri (15,9 tys.), Keflavík (10,8 tys.), Garðabær¹ (8,8 tys.), Mosfellsbær¹ (6,8 tys.), Akranes (5,7 tys.), Selfoss (5,1 tys.), Seltjarnarnes¹ (4,7 tys.) i Heimaey (4,4 tys.). Międzynarodowy port lotniczy położony jest w Keflavíku.

(1) - wchodzi w skład regionu stołecznego

Reykjavík

Historia

Zobacz więcej: Historia Islandii

Islandia należy do najpóźniej zasiedlonych obszarów Europy. Pierwsi osadnicy pojawili się w roku 874. Byli to norwescy wikingowie oraz celtyccy (szkoccy i iryjscy) osadnicy. W roku 930 zebrali się oni po raz pierwszy na zgromadzeniu ogólnym, zwanym Althingiem.

Można jednak spotkać się z opinią, iż ówczesny Althing nie był parlamentem, przez parlament rozumiemy bowiem instytucję demokracji pośredniej, czyli przedstawicielskiej, tymczasem Althing w średniowieczu był dorocznym zgromadzeniem wszystkich wolnych mieszkańców Islandii - a więc formą demokracji bezpośredniej, zbliżonej swym charakterem do wieców, powszechnych zarówno wśród plemion germańskich, jak i słowiańskich (zob. libertarianizm). Tym samym nie ma podstaw historycznych do odbierania parlamentowi angielskiemu prawa pierwszeństwa.

W Islandii powszechne było piśmiennictwo, kolekcję starych rękopisów zawiera Saganet.

Islandia pozostała niezależna przez 300 lat, by w XIII wieku popaść w zależność norweską, a potem duńską. Pewną autonomię uzyskała w roku 1874. W 1918 odzyskała niepodległość, z królem duńskim jako tytularną głową państwa. Islandia ogłosiła się republiką w 1944.

Lodowiec Eyjafjallajökull, Islandia

Gospodarka

Zobacz więcej: Gospodarka Islandii

Według "The World Competitiveness Scoreboard 2005" najbardziej konkurencyjna gospodarka w Europie, oraz czwarta na świecie (w 2004 r. piąta na świecie).

Zatrudnienie w roku 2001: 162 700 osób, z czego rolnictwo i rybołówstwo: 7,8%, przemysł: 22,6%, usługi, głównie turystyka 69%.

Flota rybacka: 2012 statków o łącznym tonażu: 191 437 BRT. Totalny połów ryb: 1986 584 ton.

Kultura

Zobacz więcej: kultura Islandii, literatura islandzka, islandzkie nazwiska

Najbardziej znani islandzcy twórcy to piosenkarka Björk oraz pisarz, laureat Nagrody Nobla w 1955 Halldór Laxness.

Zdjęcie satelitarne Islandii

Turystyka

Zobacz więcej: Turystyka Islandii

Około 69% pracujących na Islandii jest zatrudnionych w usługach, głównie turystycznych. Ilość turystów odwiedzających wyspę wynosi ok. 300 000 rocznie.Liczba turystów jest ograniczana, aby nie zniszczyć naturalnego piękna kraju.

Siatka Lotów Krajowych

Związki z Polską

W języku polskim powstała jedna z najstarszych książek o Islandii, wydana w 1638 roku w Lesznie książka Daniela Vettera pod tytułem Islandia álbo Krotkie opisanie Wyspy Islandiy ([1]). Stanisław J. Bartoszek, jest autorem cenionego na całym świecie, tłumaczonego na kilka języków podręcznika do nauki języka islandzkiego. W Polsce ukazał się również jego słownik polsko-islandzki.

Bardzo prominentną postacią w dziejach kultury muzycznej w Islandii był polski dyrygent, Bohdan Wodiczko.

Polacy są też największą na wyspie mniejszością narodową. Liczba Polaków wynosi 7 tys. osób. Pracują głównie w rybołówstwie i przetwórstwie rybnym. Za to sztandarowym produktem polskim oferowanym na Islandii są wafle PrincePolo, które są najpopularniejszym rodzajem słodyczy na całej wyspie.

W Polsce od 1959 roku istnieje Towarzystwo Przyjaźni Polsko-Islandzkiej. Podobna organizacja istnieje też na Islandii.

We Wrocławiu istnieje od 2002 r. Centrum Islandologiczne, które zarządza portalem internetowym ICELAND.PL.

Linki zewnętrzne

• Strona Towarzystwa Przyjaźni Polsko-Islandzkiej
• ICELAND.PL :: Islandia - polski portal o Islandii
• Polska strona o Islandii
• Islandia - Informacje
• Klub Miłosników Islandii
• Studencki Klub Islandzki UW
• Fotogaleria Islandia

Pakt Północnoatlantycki (NATO)

Belgia • Bułgaria •Czechy •Dania •Estonia •Francja •Grecja •Hiszpania •Holandia •Islandia •Kanada •Litwa •Luksemburg •Łotwa •Niemcy •Norwegia •Polska •Portugalia •Rumunia •Słowacja •Słowenia •Stany Zjednoczone •Turcja •Węgry •Wielka Brytania • Włochy

 

Państwa Europy

Albania •Andora •Austria •Belgia •Białoruś •Bośnia i Hercegowina • Bułgaria • Chorwacja •Czarnogóra • Czechy •Dania •Estonia •Finlandia •Francja •Grecja •Hiszpania •Holandia •Irlandia • Islandia •Kazachstan •Liechtenstein •Litwa •Luksemburg •Łotwa •Macedonia •Malta •Mołdawia •Monako •Niemcy •Norwegia •Polska •Portugalia •Rosja •Rumunia •San Marino •Serbia • Słowacja •Słowenia •Szwajcaria •Szwecja •Turcja •Ukraina •Watykan •Węgry •Wielka Brytania •Włochy

Terytoria zależne: Gibraltar •Guernsey •Jan Mayen • Jersey •Svalbard • Wyspa Man • Wyspy Owcze

Terytoria autonomiczne (stanowią integralną część państw): Athos (Grecja) •Azory (Portugalia) •Baszkiria (Rosja) •Czuwaszja (Rosja) •Gagauzja (Mołdawia) •Irlandia Północna (Wielka Brytania) • Kałmucja (Rosja) • Karelia (Rosja) • Komi (Rosja) •Kosowo (Serbia) •Krym (Ukraina) • Mari Eł (Rosja) • Mordwa (Rosja) • Naddniestrze (Mołdawia) •Nieniecki Okręg Autonomiczny (Rosja) •Szkocja (Wielka Brytania) • Tatarstan (Rosja) • Udmurcja (Rosja) •Walia (Wielka Brytania) • Wojwodina (Serbia) •Wyspy Alandzkie (Finlandia)

 

<span class="FA" id="el" style="display:none;" />

Kategorie

Znajdź

Znajdź