Język baskijski

Euskara
Obszar	Hiszpania, Francja i inne
Liczba mówiących	1.033.900
Ranking	(poza pierwszą 100.)
Klasyfikacja genetyczna	Języki izolowane *Język baskijski (nie należący do żadnej grupy językowej)
Pismo	łaciński
Status oficjalny
Język urzędowy	Kraj Basków (Hiszpania)
Regulowany przez	Euskaltzaindia
Kody języka
ISO 639-1	eu
ISO 639-2	baq/eus
SIL	BSQ
W Wikipedii
Zobacz też: język, języki świata Baskijska wersja językowa Wikipedii W Wikisłowniku: Słownik języka baskijskiego </div>

Dialekty języka baskijskiego

Język baskijski (bask., zależnie od dialektu, euskara, euskera, eskuara, üskara) - język Basków zamieszkujących kilka prowincji na pograniczu Hiszpanii i Francji. Posługuje się nim dzisiaj ponad milion górali pirenejskich (90% w Hiszpanii). Jego przynależność genetyczna nie została do tej pory ustalona, ale z pewnością nie jest to język indoeuropejski, i pochodzi on od języków azjanickich, którymi mówiono przed kolonizacją zachodniej Europy przez Indoeuropejczyków. Istnieją także przypuszczenia, że jest on spokrewniony z językami kaukaskimi. W języku baskijskim występują liczne zapożyczenia z łaciny, hiszpańskiego i francuskiego.

Wyróżnia się 10 dialektów języka baskijskiego. Ze względu na duże różnice pomiędzy nimi powstała ustandaryzowana odmiana języka - Euskara batua, łącząca cechy największych dialektów języka baskijskiego, oparta zwłaszcza na dialekcie Gipuzkoa. Odmiana ta nauczana jest w szkołach.

Literatura w tym języku powstaje od XVI wieku. Pierwszą drukowaną książkę w tym języku wydano w 1545 roku.

Fonetyka

Spółgłoski

W języku baskijskim występują następujące spółgłoski:

Spółgłoski [n] i [l] mają podniebienne alofony [ɲ] i [ʎ] po samogłosce [i]. J może brzmieć jak polskie j, dż [dʒ], ż [ʒ] lub h w zależności od dialektu.

Samogłoski

W języku baskijskim istnieje 5 samogłosek: a,e,i,o,u. Brzmią one tak samo jak ich polskie odpowiedniki. W niektórych dialektach istnieje szósta samogłoska ü [ø]. Ton i iloczas nie są fonemiczne.

Gramatyka

Pod względem gramatycznym baskijski jest językiem ergatywnym i aglutynacyjnym. Istnieje inkorporacja, np. zdanie "mam książkę" brzmi po baskijsku liburua dut, dosłownie książka ja-mam-to.

Język baskijski ma dwanaście przypadków:

• Nominativus, czyli po prostu mianownik, zwany także absolutywem. Używany jest on do określenia podmiotu przy czasowniku nieprzechodnim lub dopełnienia bliższego przy czasowniku przechodnim; sufiks -a.

• Ergativus, używany do określenia podmiotu przy czasowniku przechodnim; sufiks -k.

• Dativus, czyli celownik, oznacza osobę, która korzysta na jakiejś akcji; sufiks -i.

• Genetivus possesivus, tłumacząc na polski "dopełniacz posiadacza", określa przedmiot należący do kogoś; suffiks -en.

• Comitativus, odpowiadający polskiemu narzędnikowi z przyimkiem z; sufiks -ekin.

• Prolativus (benefactivus), stosowany dla oznaczenia przeznaczenia przedmiotu; sufiks: -tzat, -entzat.

• Instrumentativus (narzędnik), używa się go dla określenia, że coś zostało zrobione przy pomocy odmienionego przedmiotu; sufiks: -z.

• Inessivus, dla określenia miejsca, w jakim coś się znajduje; sufiks -n, -en.

• Allativus, dla określenia miejsca, do którego się zmierza, sufiks -ra(t) .

• Ablativus określa miejsce, z którego się przychodzi; sufiks: -tik.

• Locativus, określający związek przedmiotu z miejscem, z którego on pochodzi; sufiks: -ko, -go.

• Partitivus, mający różne zastosowania, sufiks -ik, -rik

Podstawowe zwroty

• Dziękuję - Eskerrik asko
• Nie - Ez
• Tak - Bai
• Proszę - Mesedez
• Przepraszam - Barkatu
• Cześć - Kaixo
• Dzień dobry - Egun on
• Czy mówisz po baskijsku? - Euskaraz badakizu?
• Jak leci? - Nola zaude?
• Świetnie - Oso ondo
• Cieszę się – Poztutzen naiz

Liczebniki

• 1 bat
• 2 bi
• 3 hiru
• 4 lau
• 5 bost
• 6 sei
• 7 zazpi
• 8 zortzi
• 9 bederatzi
• 10 hamar

Linki zewnętrzne

• Wszystko o języku baskijskim
• O języku baskijskim po polsku (w osobnych działach także rozmówki, słownik i testy)

<span class="FA" id="de" style="display:none;" />

Kategorie

Znajdź

Znajdź