Język duński

Dansk
Obszar	Dania, Niemcy, Wyspy Owcze, Grenlandia i inne
Liczba mówiących	6 milionów
Ranking	(poza pierwszą 100.)
Klasyfikacja genetyczna	Języki indoeuropejskie *Języki germańskie **Języki północnogermańskie ***Język duński
Pismo	łaciński
Status oficjalny
Język urzędowy	Dania, Wyspy Owcze, Grenlandia jeden z urzędowych w Unii Europejskiej
Regulowany przez	Dansk Sprognævn
Kody języka
ISO 639-1	da
ISO 639-2	dan
SIL	DNS
W Wikipedii
Zobacz też: język, języki świata Duńska wersja językowa Wikipedii W Wikisłowniku: Słownik języka duńskiego </div>

Język duński (dansk, det danske sprog) - język z grupy skandynawskiej języków germańskich. Posługuje się nim około 5,2 mln mówiących zamieszkujących obszar Danii i Szlezwiku-Holsztyna w północnych Niemczech. Duński jest językiem urzędowym Danii.

Historia

Najstarsze zapisy runiczne pochodzą z V w., natomiast zabytki języka duńskiego w alfabecie łacińskim pochodzą z końca XIII w. (ustawy Skanske Lov i Jyske Lov). Można wyróżnić 3 główne dialekty: jutlandzki, zelandzki i fioński, przy czym standardowy język duński tzw. rigsmål powstał w XVII w. na bazie dialektu zelandzkiego.

Gramatyka

Zobacz więcej w osobnym artykule: Gramatyka duńska.

W języku duńskim są dwa rodzaje gramatyczne: wspólny (powstały po połączeniu dawnych rodzajów męskiego i żeńskiego) i nijaki. Odpowiadające im rodzajniki to en/den, et/det oraz -/de dla liczby mnogiej. W formie określonej rodzajniki występują najczęściej jako przyrostki (np. en dreng — drengen, co odpowiada angielskiemu a boy — the boy). Formę dopełniaczową rzeczownika tworzy się poprzez dodanie końcówki -s, natomiast liczbę mnogą za pomocą końcówki -(e)r lub bezkońcówkowo (np. et år — år).

Czasownik nie odmienia się przez osoby ani liczby. Bezokoliczniki kończą się w 95% przypadków na -e, w 5% na -å. Wyróżnia się następujące czasy gramatyczne: teraźniejszy, przyszły, przyszły w przeszłym, przeszły prosty, przeszły dokonany (perfekt) oraz zaprzeszły. Formy czasu teraźniejszego tworzy się przez dodanie do bezokolicznika końcówki -(e)r. Czas przyszły tworzy się za pomocą czasowników posiłkowych at ville i at skulle. Czasy przeszły dokonany oraz zaprzeszły tworzy się za pomocą czasowników posiłkowych at være lub at have oraz imiesłowu biernego. Czas przeszły prosty w przypadku czasowników regularnych tworzy się za pomocą końcówek -ede i -te.

Zabytek języka duńskiego: Biblia Chrystiana III, pierwsze duńskie tłumaczenie. Książka wydrukowana w Kopenhadze w 1550 r. w 3000 egzemplarzy

Przymiotniki odmieniają się przez rodzaje orazliczby.

Ortografia

Charakterystyczne dla języka duńskiego litery to Æ/æ, Ø/ø oraz Å/å (ta ostatnia zapisywana przed reformą ortografii z roku 1948 jako Aa/aa; taka pisowania pozostała w przypadku niektórych nazwisk i nazw miast, np. Aalborg). Wyrazy zaczynające się na te litery znajdują się na końcu słowników i książek telefonicznych.
Przed rzeczoną reformą ortografii rzeczowniki zapisywano wielką literą, podobnie jak dziś w języku niemieckim.

Zobacz też

• literatura duńska
• Dania - Duńczycy
• alfabet duński

Kategorie

Znajdź

Znajdź