Kenia

Republic of Kenya Jamhuri ya Kenya
</pre> </pre> Flaga Kenii </pre> Godło Kenii </pre>
Dewiza: (sua.) Harambee (Pracujmy razem)
Język urzędowy	angielski, suahili
Stolica	Nairobi
Ustrój polityczny	republika
Głowa państwa	prezydent Mwai Kibaki
Szef rządu	prezydent Mwai Kibaki
Powierzchnia  • całkowita  • wody śródlądowe	46. na świecie 582 650 km² 2,3%
Liczba ludności  • całkowita (2005)  • gęstość zaludnienia	34. na świecie 33 829 590 58 osób/km²
Niepodległość	od Wielkiej Brytanii 12 grudnia 1963
Jednostka monetarna	szyling kenijski (KES)
Strefa czasowa	UTC +3
Hymn państwowy	Ee Mungu Nguvu Yetu
Kod ISO 3166	KE
Domena internetowa	.ke
Kod samochodowy	EAK
Kod telefoniczny	+254

Kenia (Kenya, Republika Kenii, ang. Republic of Kenya, sua. Jamhuri ya Kenya) – państwo we wschodniej Afryce nad Oceanem Indyjskim. Państwo graniczy z Etiopią, Somalią, Sudanem, Tanzanią i Ugandą. Stolicą Kenii jest Nairobi.

Ustrój polityczny

Kenia jest republiką i członkiem brytyjskiej Wspólnoty Narodów. Konstytucja została uchwalona w 1963 i była wielokrotnie modyfikowana, ostatnio 1997. Głową państwa jest prezydent wybierany w głosowaniu powszechnym na 5-letnią kadencję. Prezydent mianuje wiceprezydenta. Władza ustawodawcza należy do 1-izbowego Zgromadzenia Narodowego liczącego 222 deputowanych, w tym 210 wybieranych w wyborach powszechnych na 5-letnią kadencję i 12 mianowanych przez prezydenta na wniosek partii politycznych. Organem władzy wykonawczej jest rząd powoływany przez prezydenta spośród członków parlamentu. Od grudnia 1991 system wielopartyjny.

Geografia

Położenie

Kenia jest krajem położonym we wschodniej Afryce nad Oceanem Indyjskim. Graniczy od północy z Somalią, Etiopią i Sudanem, od zachodu z Ugandą a od południa z Tanzanią.

Powierzchnia całkowita: 582 650 km²

Całkowita długość granic: 3 446 km

Długość wybrzeża: 536 km

Graniczy z państwami:

• Etiopia 830 km
• Somalia 682 km
• Sudan 232 km
• Tanzania 769 km
• Uganda 933 km

Topografia

Ukształtowanie powierzchni Kenii jest zróżnicowane, większą jej część stanowi płaskowyż, obniżający się od zachodu z wysokości ok. 2000-3000 m, ku wschodowi do wysokości ok. 500 m n.p.m. Zachodnią część płaskowyżu rozcina Wielki Rów Wschodni który stanowi część systemu Wielkich Rowów Afryki. W obrębie rowu wznoszą się masywy wulkaniczne, najwyższe to: Kenia (5199 m) i Elgon (4321 m). Na zachodzie znajduje się kotlina Jeziora Wiktorii. Wzdłuż wybrzeża ciągnie się wąska nizina nadmorska o szerokości miejscami dochodzącej do 200 km, linia brzegowa jest mało urozmaicona.

Najwyższe góry:

• Masyw Kenia (Batian) 5 250 m n.p.m.
• Masyw Elgon (Wagagai) 4 321 m n.p.m.
• Aberdare (Ol Doinyo Lesatima) 3 999 m n.p.m.
• Cherangani (Chemnirot) 3 581 m n.p.m.
• Sekerr (Mtelo) 3 334 m n.p.m.
• Mau (Melili) 3 098 m n.p.m.

Klimat

Kenia znajduje się w zasięgu klimatu równikowego monsunowego ze stosunkowo wyrównanym przebiegiem temperatur w ciągu całego roku. Na wybrzeżu, w pasie do 40 km i w górach – wilgotny, na pozostałym obszarze – suchy. Średnia roczna suma opadów wzrasta z północnego-wschodu na południowy zachód od 150 do 1000 mm, w południowej części wybrzeża wielkość opadów sięga 1200 mm rocznie, w wyższych piętrach gór nawet do 1500 mm. Na nizinnym wschodzie występuje tylko jedna pora deszczowa, od kwietnia do czerwca, na pozostałym obszarze dwie pory deszczowe, głównie od marca dp maja, druga pora deszczowa jest krótsza, występuje w listopadzie–grudniu. Średnia temperatura miesięczna od 25–28°C na wybrzeżu do 15–19°C w górach (w wyższych piętrach chłodniej).

Stosunki wodne

Sieć rzeczna jest słabo rozwinięta, główne rzeki to: Tana i Galana; na północy i wschodzie występują rzeki okresowe; w strefie zapadliskowej występują liczne jeziora, największe to Jezioro Turkana, na zachodzie Jezioro Wiktorii (większa część jeziora znajduje się na terytorium Tanzanii).

Największe rzeki:

• Tana 708 km
• Athi-Galana-Sabaki 547 km
• Suam-Turkwel 354 km
• Arror-Kerio 350 km
• Ewaso Ngiro (północna) 330 km
• Mara 290 km
• Nzoia 258 km
• Voi 210 km
• Ewaso Ngiro (południowa) 140 km

Największe wodospady:

• Gura 273 m
• Kindaruma (Seven Forks) 135 m
• Nyahururu (Thomson's Falls) 73 m
• Swift-Rutherford 67 m

Flora i fauna

Na nizinie nadmorskiej roślinność sawannowo-leśna, we wnętrzu kraju stepy lub suche sawanny, na wschodzie od Jeziora Turkana roślinność półpustynna i pustynna, wilgotne sawanny w południowo-zachodniej części kraju. Na obszarach wyżej wzniesionych na wysokości ok. 2000-3000 m występują wiecznie zielone lasy, w najwyższych piętrach gór zarośla i roślinność alpejska. Liczne parki narodowe (m.in. Kenia, Elgon, Meru, Tsavo West, Tsavo East) i rezerwaty przyrody. Dominuje fauna typowa dla afrykańskiej sawanny oraz świetlistych lasów podzwrotnikowych. Z ssaków występują m.in.: słoń afrykański, nosorożec czarny, bawół afrykański, żyrafa, zebra, lew, lampart, gepard, wiele gatunków antylop (m.in. gnu, eland, kudu, impala, gazele), w sąsiedztwie wód – hipopotam. Bogata ornitofauna, m.in.: sekretarz, sęp, marabut, perlica, czapla, ibis, bogactwo gatunków leśnych, zróżnicowana i bogata fauna bezkręgowców, zwłaszcza owadów.

Główne miasta:

• Nairobi
• Mombasa
• Kisumu
• Nakuru
• Eldoret

Historia

W VII-X wieku terytoria przybrzeżne opanowane były przez Arabów z Półwyspu Arabskiego, od 1873 podbite przez sułtana Zanzibaru, od 1920 kolonia brytyjska, od 1963 niepodległa republika w ramach dominium brytyjskiego.

Podział administracyjny

	Prowincja	Powierzchnia (km²)	Ludność	Stolica
1	Central	13 236	4 304 300	Nyeri
2	Coast	84 113	2 583 600	Mombasa
3	Eastern	154 354	5 380 200	Embu
5	North-Eastern	126 186	459 000	Garissa
6	Nyanza	12 507	4 889 700	Kisumu
7	Rift Valley	182 413	7 630 300	Nakuru
8	Western	8285	3 569 400	Kakamega
4	Nairobi	693	2 165 600	-

Gospodarka

Kraj rolniczy z rozwijającym się przemysłem przetwórczym i usługami. Rolnictwo wytwarza 30% produktu krajowego brutto, daje ponad 70% wartości eksportu, zatrudnia 76% zawodowo czynnych. Grunty orne zajmują tylko 4% powierzchni kraju. Znaczne dochody z turystyki – 467 mln dolarów amerykańskich (2000).

Statystyki demograficzne (2006)
Zmiana liczby ludności Kenii w latach 1961-2003 (w tysiącach)
Liczba ludności	34 707 817
Ludność według wieku
0 – 14 lat	42,6% mężczyzn: 7 454 765 kobiet: 7 322 130
15 – 64 lat	55,1% mężczyzn: 9 631 488 kobiet: 9 508 068
ponad 64 lata	2,3% mężczyzn: 359 354 kobiet: 432 012
Średnia wieku
w całej populacji	18,2 lat
mężczyzn	18,1 lat
kobiet	18,3 lat
Przyrost naturalny	2,57%
Współczynnik urodzeń	39,72 urodzeń/1000 mieszkańców
Współczynnik zgonów	14,02 zgonów/1000 mieszkańców
Współczynnik migracji	0 migrantów/1000 mieszkańców
Ludność według płci
przy narodzeniu	1,02 mężczyzn/kobiet
poniżej 15 lat	1,02 mężczyzn/kobiet
15 – 64 lat	1,01 mężczyzn/kobiet
powyżej 64 lat	0,83 mężczyzn/kobiet
w całej populacji	1,01 mężczyzn/kobiet
Umieralność niemowląt
w całej populacji	59,26 martwych/1000 żywych urodzeń
płci męskiej	61,92 martwych/1000 żywych urodzeń
płci żeńskiej	56,54 martwych/1000 żywych urodzeń
Oczekiwana długość życia
w całej populacji	48,93 lat
mężczyzn	49,78 lat
kobiet	48,07 lat
Rozrodczość	4,91 urodzeń/kobietę
HIV/AIDS
Współczynnik dorosłych z HIV/AIDS	6,7% (2003)
Liczba osób żyjących z HIV/AIDS	1,2 mln (2003)
Liczba zmarłych na HIV/AIDS	150 000 (2003)

Demografia

Kenia liczy ok. 33,83 mln mieszkańców (2005)
Średnia gęstość zaludnienia: 56 osób/km²
Przyrost naturalny: 2,56% (2005)
Analfabetyzm w kraju wynosi ok. 4,9%

Struktura etniczna

Kenia jest bardzo zróżnicowanym krajem pod względem etnicznym. Napięcia pomiędzy różnymi grupami etnicznymi są jednym z wielu kenijskich problemów.

Około 65% ludności Kenii stanowią ludy Bantu (Kikuju, Luhja, Meru, Kamba) zamieszkujące południową część wyżyn i wybrzeże. Na północnym-wschodzie i wschodzie zajmują ludy kuszyckie (Somalijczycy, Boran). Ponadto ludy nilockie (Turkana, Masajowie), w miastach grupy Azjatów, Arabów i Europejczyków (głównie Brytyjczyków).

• Kikuju 21%
• Luhya 14%
• Luo 13%
• Kamba 11%
• Kalendżin 11%
• Niloci (Turkana, Masajowie); kuszyci (Somalijczycy, Borana, Galla) razem 29%
• Azjaci (0,6%)
• Europejczycy 0,3%
• Arabowie 0,3%

Religie

Różne źródła ukazujące strukturę religijną kraju znacznie różnią się co do danych wobec siebie, stwierdzić można jednak, że w Kenii przeważają chrześcijanie, (głównie katolicy i protestanci z niewielką grupką wyznającą prawosławie), spora grupa praktykuje tradycyjne wierzenia animistyczne oraz islam.

struktura religijna wg różnych źródeł

• chrześcijanie
  • protestanci: 19% – 45%
  • katolicy: 26,4% -33%
  • prawosławni: ok. 2%
• muzułmanie: 6% – 10%
• animiści 10% do ok. 50%

Języki

Językami urzędowymi w Kenii są język angielski i język suahili. Opócz tego wystepują liczne tubylcze języki regionalne.

Mapa ukazuje rozmieszczenie etniczne i językowe Kenii

Kultura

Podstawowe informacje o kulturze i odsyłacz do artykuły o kulturze kraju

Zobacz też: Park Narodowy Tsavo

Państwa Afryki

Algieria  •Angola  • Benin  • Botswana  • Burkina Faso  •Burundi  • Czad  • Demokratyczna Republika Konga  • Dżibuti  • Egipt  • Erytrea  • Etiopia  • Gabon  •Gambia  • Ghana  • Gwinea  • Gwinea Bissau  • Gwinea Równikowa  • Kamerun  • Kenia  • Komory  • Kongo  • Lesotho  • Liberia  • Libia  • Madagaskar  • Malawi  • Mali  • Maroko  • Mauretania  • Mauritius  • Mozambik  • Namibia  • Niger  • Nigeria  • Republika Południowej Afryki  • Republika Środkowoafrykańska  • Republika Zielonego Przylądka  • Rwanda  • Senegal  • Seszele  • Sierra Leone  • Somalia  •Suazi  • Sudan  • Tanzania  • Togo  •Tunezja  • Uganda  • Wybrzeże Kości Słoniowej  • Wyspy Świętego Tomasza i Książęca  • Zambia  • Zimbabwe

Terytoria autonomiczne i zależne
Madera  •Majotta  •Reunion  • Sahara Zachodnia  • Somaliland  • Święta Helena  • Wyspy Kanaryjskie

 

Wspólnota Narodów (Commonwealth of Nations)

Europa Wielka Brytania • Malta Ameryka Północna Kanada • Jamajka • Trynidad i Tobago • Barbados • Bahamy • Grenada • Dominika • Saint Lucia • Saint Vincent i Grenadyny • Antigua i Barbuda • Belize • Saint Kitts i Nevis Ameryka Południowa Gujana	Afryka RPA • Ghana • Nigeria • Sierra Leone • Tanzania • Uganda • Kenia • Malawi • Zambia • Gambia • Botswana • Lesotho • Mauritius • Suazi • Seszele • Namibia • Mozambik • Kamerun Azja Indie • Pakistan • Sri Lanka • Malezja • Cypr • Singapur • Bangladesz •Malediwy • Brunei
Australia i Oceania Australia • Nowa Zelandia • Samoa •Tonga • Fidżi • Papua-Nowa Gwinea • Wyspy Salomona • Vanuatu • Tuvalu • Kiribati • Nauru Dawne państwa członkowskie Irlandia • Hongkong • Nowa Fundlandia • Zimbabwe

 

Kategorie

Znajdź

Znajdź