Meksyk

Ten artykuł dotyczy państwa Meksyk. Zobacz też: Ciudad de México i dzielnica Rybnika.

Stany Zjednoczone Meksyku (hiszp.: Estados Unidos Mexicanos^[1]) – państwo w Ameryce Północnej, graniczące od północy z USA a na południu z Gwatemalą i Belize. Od zachodu jego terytorium ograniczone jest wodami Pacyfiku, a od wschodu Zatoki Meksykańskiej i Morza Karaibskiego. Trzeci co do wielkości kraj Ameryki Łacińskiej i największy kraj Ameryki Środkowej.

Estados Unidos Mexicanos
</pre> </pre> Flaga Meksyku </pre> Godło Meksyku </pre>
Dewiza: brak oficjalnej dewizy
Język urzędowy	hiszpański
Stolica	Meksyk
Ustrój polityczny	republika
Głowa państwa	prezydent Felipe Calderón
Szef rządu	prezydent Felipe Calderón
Powierzchnia  • całkowita	13. na świecie 1 972 550 km²
Liczba ludności  • całkowita (2003)  • gęstość zaludnienia	11. na świecie 104 907 991 54 osób/km²
Niepodległość	od Hiszpanii deklaracja - 16 września 1810 uznanie - 27 września 1821
Jednostka monetarna	peso (MXN)
Strefa czasowa	UTC -6 do -8 - zima UTC-7 do -5 - lato
Hymn państwowy	Himno Nacional Mexicano (Meksykanie, do broni)
Domena internetowa	.mx
Kod samochodowy	MEX
Kod telefoniczny	+52

Geografia

Większa część Meksyku (od Río Bravo del Norte na północy aż po łańcuch gór wulkanicznych na południu) należy do Ameryki Północnej. Powierzchnia Meksyku wynosi bez mała 2 miliony kilometrów kwadratowych, a suma długości wszystkich wybrzeży wynosi około 10.000 kilometrów.

Na terenie Meksyku znajdują się zarówno rozległe równiny nadmorskie, płaskowyże (zwłaszcza tzw. Płaskowyż Centralny), jak i pasma wysokich gór (głównie pochodzenia wulkanicznego). Najwyższym szczytem jest Pico de Orizaba, choć najbardziej znanym jest wulkan Popocatépetl.

Klimat Meksyku jest bardzo zróżnicowany. Na północy Meksyk posiada rozległe pustynie i półpustynie, zaś na południu tropikalne lasy podzwrotnikowe. Rzeki w przeważającej większości wpadają do Zatoki Meksykańskiej, a największymi z nich są Río Bravo del Norte (zwana w USA Rio Grande), Grijalva, Balsas, Yaqui.

Historia

Zobacz: Historia Meksyku

Na terenie współczesnego Meksyku od czasów najdawniejszych rozwinęło się kilka wysoce zaawansowanych kultur mezoamerykańskich. Począwszy od około V wieku na południu rozwijała się kultura Majów, a w XIV wieku w środkowym Meksyku powstała kultura Mexików. To właśnie od ich nazwy pochodzi współczesna nazwa kraju. Przybycie hiszpańskich konkwistadorów w początkach XVI wieku położyło kres lokalnym kulturom i rozpoczęło w dziejach Meksyku okres kolonialny.

W 1810 ogólnonarodowe powstanie doprowadziło do wybuchu serii wojen, które przyniosły Meksykowi niepodległość w 1821. Od momentu uzyskania niepodległości rozmaite potęgi wywierały nacisk na Meksyk. Początkowo w latach 30. XIX wieku Meksyk utracił na rzecz USA swoje północne terytoria (wśród nich Kalifornię, Teksas i Nowy Meksyk). W latach 60. Meksyk był okupowany przez siły francuskie. Utworzone w wyniku okupacji cesarstwo upadło jednak w wyniku serii wojen domowych, w których główną rolę odegrał Benito Juárez.

Dyktatura Porfirio Díaza doprowadziła w 1910 do wybuchu rewolucji meksykańskiej. Siły powstańcze zdołały pobić słabe wojska rządowe, jednak walki wewnętrzne pomiędzy zwycięzcami trwały jeszcze przez następne 20 lat. Pod koniec tego okresu władzę przejęła Partia Rewolucyjno-Instytucjonalna (Partido Revolucionario Institucional), która w ostateczności pozostała u władzy do końca XX wieku.

Polityka

Zobacz: Polityka w Meksyku

Podział administracyjny

Meksyk podzielony jest na 31 stanów (estados) oraz Dystrykt Federalny (Distrito Federal), obejmujący miasto Meksyk, największą aglomerację miejską na świecie.

Mapa Meksyku

Demografia

Meksyk jest najludniejszym krajem hiszpańskojęzycznym. Około 60% populacji stanowią metysi, 30% Indianie, a mniej niż 10% stanowi ludność pochodzenia europejskiego. Wedle oficjalnych danych kraj jest w przeważającej większości katolicki (89%), a drugie miejsce zajmują rozmaite odłamy protestanckie (6%). Jednakże oficjalne statystyki nie uwzględniają istnienia swoistego synkretyzmu religijnego objawiającego się w połączeniu katolicyzmu z lokalnymi wierzeniami indiańskimi.

Największe miasta Meksyku:

	Miasto	Stan	Ludność	Meksyk Guadalajara
01	Meksyk	Distrito Federal	19 230 000
02	Guadalajara	Jalisco	4 100 000
03	Monterrey	Nuevo León	3 660 000
04	Puebla	Puebla	2 110 000
05	Toluca	Meksyk	1 610 000
06	Tijuana	Baja California	1 480 000
07	León	Guanajuato	1 430 000
08	Ciudad Juárez	Chihuahua	1 310 000
09	Torreón	Coahuila	1 110 000
10	San Luis Potosí	San Luis Potosí	960 000
11	Querétaro	Querétaro	920 000
12	Mérida	Jukatan	900 000
13	Mexicali	Baja California	850 000
14	Aguascalientes	Aguascalientes	810 000
15	Tampico	Tamaulipas	800 000
16	Cuernavaca	Morelos	790 000
17	Acapulco	Guerrero	790 000
18	Chihuahua	Chihuahua	780 000
19	Culiacán	Sinaloa	760 000

Kultura

• Muzyka meksykańska
• Literatura meksykańska
• Kino meksykańskie
• Kuchnia meksykańska
• Sławni Meksykanie

Święta

Gospodarka

Gospodarka Meksyku jest typową gospodarką wolnorynkową. Opiera się tak na przemyśle, jak i na rolnictwie. Obecnie w Meksyku gwałtownie postępuje proces prywatyzacji przedsiębiorstw, a począwszy od czasów rządów administracji prezydenta Ernesto Zedillo Ponce de León rząd wspiera rozwój infrastruktury i handlu.

Kryzys ekonomiczny, jaki nastąpił w Meksyku w 1995 skończył się już w kilka lat później, głównie dzięki ożywieniu kontaktów handlowych z USA. Stratyfikacja społeczna od czasów kolonialnych jest ogromna, jednak różnice między najbogatszymi a najbiedniejszymi stopniowo się zmniejszają. Obecnie 20% ludności pobiera około 55% dochodów.

W 2001 gospodarka Meksyku nieco zwolniła, głównie z powodu recesji na rynku USA, jednak rządowi udało się utrzymać niskie stopy procentowe, a inflacja nie przekroczyła 6,5%. Od czasów wstąpienia Meksyku do NAFTA w 1994, obrót towarowy między tym państwem a Kanadą i USA potroił się. Obecnie Meksyk stara się uniezależnić gospodarczo od USA, czemu przysłużyć się mają liczne umowy z krajami Ameryki Łacińskiej, a także układ o wolnym handlu z Unią Europejską.

Uwagi

1. . Pisownia Méjico jest powszechnie uznawana we wszystkich pozostałych krajach hiszpańskojęzycznych. Jednakże w Meksyku może być ona odbierana jako obelżywa lub lekceważąca.

Zobacz też:

• Majowie
• Mexikowie
• historia Mezoameryki
• Emiliano Zapata
• Alamo
• Maksymilian I (cesarz Meksyku)

Linki zewnętrzne

Państwa Ameryki Północnej

Antigua i Barbuda •Bahamy •Barbados •Belize •Dominika •Dominikana •Grenada • Gwatemala •Haiti • Honduras •Jamajka • Kanada • Kostaryka •Kuba • Meksyk •Nikaragua •Panama •Saint Kitts i Nevis •Saint Lucia •Saint Vincent i Grenadyny • Salwador •Stany Zjednoczone •Trynidad i Tobago

Terytoria autonomiczne i zależne: Anguilla • Antyle Holenderskie • Aruba •Bermudy •Brytyjskie Wyspy Dziewicze • Grenlandia •Gwadelupa • Kajmany •Martynika •Montserrat • Navassa •Portoryko • Saint-Pierre i Miquelon • Turks i Caicos •Wyspy Dziewicze Stanów Zjednoczonych

 

<span class="FA" id="es" style="display:none;" />

Kategorie

Znajdź

Znajdź