Przemyśl
Współrzędne: 49°47'00" N 022°46'00" E
| Przemyśl | |||||
| |||||
| Województwo | podkarpackie | ||||
| Powiat | miasto na prawach powiatu | ||||
| Gmina - rodzaj | Przemyśl miejska | ||||
| Założono | ok. VIII wiek | ||||
| Prawa miejskie | 1389 | ||||
| Prezydent miasta | Robert Choma (e-mail) | ||||
| Powierzchnia | 44 km² | ||||
| Położenie | 49° 47' N 22° 46' E | ||||
| Liczba mieszkańców (2005) - liczba ludności - gęstość | 67 847 1542 os./km² | ||||
| Strefa numeracyjna (do 2005) | (+48) 16 | ||||
| Kod pocztowy | 37-700 do 37-720 | ||||
| Tablice rejestracyjne | RP | ||||
Położenie na mapie Polski | |||||
| Urząd miejski3 Rynek 137-700 Przemyśl tel. (016) 678 68 20; faks (016) 678 64 49 (e-mail) | |||||
| Strona internetowa miasta | |||||
Przemyśl (niem. Premslau, ukr. Перемишль, łac. Praemislia) – miasto w województwie podkarpackim nad Sanem. 68 tys. mieszkańców (2005). Przemysł drzewny (Zakłady Płyt Pilśniowych), wytwórnia farb Pollena Astra. "Brama Bieszczadów" z ważnymi zabytkami w mieście jak i poza nim – pałacem w Krasiczynie i arboretum w Bolestraszycach. Ważny węzeł komunikacyjny – trasa międzynarodowa E-40, przejście graniczne z Ukrainą w Medyce. Pierwotnie na Kopcu Tatarskim (Przemysława) miejsce kultu bogów słowiańskich.
Miasto wielokulturowe, gdzie obok siebie mieszkają przedstawiciele wielu narodów (Polacy, Ukraińcy, Cyganie) i religii (obok dominujących katolików, mających tu swoją metropolię, z arcybiskupem Józefem Michalikiem na czele, także grekokatolicy, mający tu arcybiskupa swego obrządku, Jana Martyniaka, prawosławni (diecezja przemysko-nowosądecka z arcybiskupem Adamem, rezydującym w Sanoku) oraz przedstawiciele nurtów protestanckich: metodyści, adwentyści, baptyści, zielonoświątkowcy, a także Świadkowie Jehowy).
Do czasu II wojny światowej był także ważnym siedliskiem ludności żydowskiej, która stanowiła według spisu z 1931 roku 29,5% ludności miasta i posiadała 2 synagogi (jedna, na Rybim Placu, nie istnieje, druga, na ul. Słowackiego, zmieniona została w bibliotekę)- było to pierwsze udokumentowane osadnictwo Żydów na ziemiach polskich, datowane według Jehudy ha Kohena, żydowskiego uczonego, na 1085.
Spis treści |
Historia
Legendy o powstaniu miasta:
a) pewien książę ruszył na polowanie i w miejscu, w którym upolował niedźwiedzia założył osadę z niedźwiadkiem w herbie
b) na obszarze dzisiejszego Przemyśla powstała osada i wielu ludzi zastanawiało się, jak ją nazwać – pewna starsza kobieta powiedziała: "Myśl, nie myśl, najlepszy będzie Przemyśl" – i tak też zostało.
Kalendarium
- Zobacz więcej w osobnym artykule: Kalendarium historii Przemyśla.
Zabytki
- Katedra rzymskokatolicka pw. Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny i Jana Chrzciciela
- Zamek Kazimierzowski
- Gmach Dworca Głównego PKP
- Gmach Muzeum Narodowego Ziemi Przemyskiej
- Gmachy Urzędu Miejskiego i Urzędu Wojewódzkiego
- Sobór Archikatedralny pw. Św. Jana Chrzciciela obrządku grekokatolickiego
- zabytkowa zabudowa Rynku
- Kościół pw. Św. Marii Magdaleny (oo. Franciszkanie)
- Kościół pw. Św. Teresy (oo. Karmelici)
- Kościół pw. Św. Antoniego Padewskiego (oo. Reformaci)
- Kościół Św. Trójcy (ss. Benedyktynki)
- Budynek dawnego klasztoru Dominikanów
- Dworek Stanisława Orzechowskiego
- Wieża Zegarowa – Muzeum Dzwonów i Fajek
- Dom Robotniczy
- Mury obronne
- Twierdza Przemyśl
- Synagogi w Przemyślu
- Cmentarz żydowski - założony w XIX wieku.
Muzea
- Muzeum Narodowe Ziemi Przemyskiej
- Muzeum Dzwonów i Fajek strona muzeum
- Muzeum Historii Miasta
- Muzeum Archidiecezjalne im. Błogosławionego Biskupa J.S. Pelczara
- Muzeum Twierdzy Przemyśl
- Fort VIII "Łętownia"
- Cerkiew obronna w Posadzie Rybotyckiej
- Archiwum Państwowe strona archiwum
Synagogi
- Najstarsza Synagoga w Przemyślu
- Stara Synagoga w Przemyślu
- Nowa Synagoga w Przemyślu
- Synagoga Towarzystwa Izraelickiej Świątyni Zasańskiej w Przemyślu
- Synagoga Tempel w Przemyślu
Kultura
Ośrodki kultury
- Centrum Kulturalne /Klub "Piwnice"/ strona centrum
- Przemyskie Centrum Kultury i Nauki strona centrum
- Młodzieżowy Dom Kultury
Teatr
- Teatr "Fredreum" na Zamku Kazimierzowskim – Towarzystwo Dramatyczne im. Aleksandra Fredry strona teatru
- Młodzieżowy Dom Kultury strona internetowa
Kina
- Kino "KOSMOS" strona kina
- Kino "CENTRUM" strona kina
Galerie
- Państwowa Galeria Sztuki Współczesnej strona galerii
- Galeria Fotografii przy MKK "Niedźwiadek"
- Galeria ZAMEK
- Galeria GALICJA
- Antyki i Dzieła Sztuki
Kluby
- klub "Niedźwiadek"
- klub "Piwnice"
Cykliczne imprezy kulturalne
- Wielokulturowy Festiwal "Galicja" (organizator: UM Przemyśl)
- Dni Patrona Miasta "Wincentiada" (organizator: PCKiN)
- Turniej Satyry im. Ignacego Krasickiego "O Złotą Szpilę" (organizator: CK Przemyśl) – konkurs stworzony i prowadzony przez Barbarę Płocicę, założeniem turnieju jest wyłonienie najlepszych satyryków w czterech konkurencjach: teatralnej, recytacji, literackiej i plastycznej.
- Festiwal "Agora" (organizator: CK Przemyśl)
Film i fotografia
- Promocja Filmu Polskiego (organizator: Wydział Kultury UM Przemyśl)
- Maraton Filmowy "Z Przemyślem w tle" (organizator: Kino "Kosmos")
Literatura
- Przemyska Wiosna Poetycka (organizator: PCKiN)
- Turniej Wierszy Jednego Poety (organizator: Przemyska Biblioteka Publiczna)
Muzyka i taniec
- Jazz Bez... – Mikołajki jazzowe (organizator: CK Przemyśl)
- Jazz nad Sanem (organizator MKK "Niedźwiadek")
- Świętojańska noc jazzowa (organizator: PCKiN)
- Ogólnopolski Festiwal Kapel Podwórkowych (organizator: CK Przemyśl)
- Przemyska Jesień Muzyczna (organizator: Towarzystwo Muzyczne w Przemyślu)
- Dni Muzyki Oratoryjno-Kantatowej (organizator: CK Przemyśl)
- Festiwal "Ghitaralia" (organizator Zespół Państwowych Szkół Muzycznych)
- Międzywojewódzki Przegląd Dziecięcych Zespołów Tańca Ludowego „Taneczny Krąg” (organizator: CK Przemyśl)
Plastyka
- Międzynarodowe Biennale Malarstwa "Srebrny Czworokąt" (organizator: Państwowa Galeria Sztuki Współczesnej w Przemyślu)
Teatr
- Biesiada Teatralna w Horyńcu-Zdroju – Konfrontacje Zespołów Teatralnych Małych Form (organizator: CK Przemyśl)
- Przegląd Teatralny "Antrakt" (organizator: CK Przemyśl)
- Przemyska Jesień Teatralna (organizator: CK Przemyśl)
- Przemyska Wiosna Fredrowska (organizator: PCKiN)
Edukacja
Gimnazja
- Gimnazjum nr 1 strona szkoły
- Gimnazjum nr 2 strona szkoły
- Gimnazjum nr 3 strona szkoły
- Gimnazjum nr 4 przy Zespole Szkół z Oddziałami Integracyjnymi Im. Orląt Lwowskich strona szkoły
- Gimnazjum nr 5 strona szkoły
- Gimnazjum Nr 6 im. Juliusza Słowackiego strona szkoły
- Gimnazjum Nr 7 przy Zespole Szkół Ogólnokształcących Nr 2 im. Markiana Szaszkiewicza strona szkoły
- Gimnazjum Nr 8 przy Specjalnym Ośrodku Szkolno- Wychowawczym Nr 1 Im. Marii Grzegorzewskiej
- Gimnazjum Nr 9 przy Specjalnym Ośrodku Szkolno- Wychowawczym Nr 2 Im. Janusza Korczaka strona szkoły
- Gimnazjum Salezjańskie im. bł. ks. Augusta Czartoryskiego strona szkoły
Szkoły ponadgimnazjalne
- Zespół Szkół Elektronicznych i Ogólnokształcących im. Janusza Groszkowskiego strona szkoły
- Zespół Szkół Ogólnokształcących im. Juliusza Słowackiego strona szkoły
- II Liceum Ogólnokształcące im. Kazimierza Morawskiego strona szkoły
- Zespół Szkół Ogólnokształcących nr 2 im. Markiana Szaszkiewicza historia szkoły
- Zespół Szkół Ekonomicznych im. Krzysztofa Kamila Baczyńskiego strona szkoły
- Zespół Szkół Gastronomicznych i Przemysłu Spożywczego im. Marii Konopnickiej
- Zespół Szkół Zawodowych nr 1 im. I Armii Wojska Polskiego
- Zespół Szkół Technicznych
- Zespół Szkół Mechanicznych i Drzewnych
- Zespół Szkół Ekologicznych i Agrobiznesu im. prof. Władysława Szafera
- Centrum Kształcenia Ustawicznego
- Centrum Kształcenia Praktycznego
Szkoły wyższe
- Wyższa Szkoła Administracji i Zarządzania w Przemyślu strona uczelni
- Wyższa Szkoła Gospodarcza w Przemyślu strona uczelni
- Wyższa Szkoła Informatyki i Zarządzania w Przemyślu strona uczelni
- Państwowa Wyższa Szkoła Wschodnioeuropejska w Przemyślu strona uczelni
- Nauczycielskie Kolegium Języków Obcych w Przemyślu strona kolegium
- Kolegium Nauczycielskie w Przemyślu strona kolegium
- Wyższe Seminarium Duchowne w Przemyślu strona seminarium (w ramach Wydziału Teologicznego PAT)
Sport
- W Przemyślu największą popularnością cieszy się piłka nożna (kluby – Polonia Przemyśl, Czuwaj Przemyśl), ale tradycje swoje ma też koszykówka (Polonia Przemyśl) i piłka ręczna(Czuwaj Przemyśl)
- Stok Narciarski w Przemyślu strona stoku (POSIR)
- Kryta Pływalnia (POSIR)
- Korty Tenisowe (KS Czuwaj)
- Sztuczne Lodowisko (POSIR)
- Skate Park (POSIR)
- Coraz popularniejsze stają się również spływy kajakowe Doliną Sanu
Miasta partnerskie
Paderborn, Niemcy
South Kesteven, Wielka Brytania
Eger, Węgry
Lwów, Ukraina- Truskawiec, Ukraina
- Kamieniec Podolski, Ukraina
Wybitni mieszkańcy
- Przemysław Babiarz - dziennikarz sportowy
- Błogosławiony Jan Balicki – ksiądz
- Jaromir Barański - dziennikarz, twórca pierwszej w Przemyślu rozgłośni radiowej Radio HOT (obecnie Radio ESKA)
- Przemysław Bystrzycki
- Profesor Zbigniew Brzeziński – politolog, doradca prezydenta USA Jimmy'ego Cartera
- Aleksander Dworski
- Andrzej Maksymilian Fredro
- Kazimierz Gurbiel
- Leopold Hauser
- Sebastian Herburt z Felsztyna (ur. ok. 1490 - zm. ok. roku 1543), kompozytor
- Józef Kałuża
- Kapitan Henryk Jaskuła
- Doktor Henryk Jordan
- Józef Kurylak – poeta
- Wiesław Langiewicz
- Artur Malawski
- Kazimierz Opaliński – aktor
- Stanisław Orzechowski – pisarz
- Rodzina Osińskich
- Marian Ostafiński
- Jerzy Podbrożny - piłkarz polski(zawodnik m.in. Lecha Poznań, Legii Warszawa i 6-krotny reprezentant Polski w piłce nożnej)
- Łukasz Saturczak - eseista
- Mojżesz Schorr
- Święty Józef Sebastian Pelczar – biskup przemyski
- Jadwiga Sawicka – malarka
- Ryszard Siwiec
- Tadeusz Łaba - malarz-amator, porucznik w stanie spoczynku, posiadacz orderu Virtuti Militari.
- Major Mieczysław Słaby
- Marian Stroński – malarz
- Jan Śnigurski – biskup przemyski
- Leonard Tarnawski – lekarz
- Ignacy Tokarczuk - emerytowany metropolita przemyski
- Bernard Wapowski
Posłowie
Posłowie z okręgu wyborczego Krosno/Przemyśl
- Andrzej Ćwierz, Prawo i Sprawiedliwość
- Marian Józef Daszyk, Liga Polskich Rodzin
- Mieczysław Golba, Prawo i Sprawiedliwość
- Mieczysław Kasprzak, Polskie Stronnictwo Ludowe
- Janusz Adam Kołodziej, Liga Polskich Rodzin
- Marek Kuchciński, Prawo i Sprawiedliwość
- Tomasz Kulesza, Platforma Obywatelska
- Elżbieta Łukacijewska, Platforma Obywatelska
- Janusz Roman Maksymiuk, Samoobrona
- Wojciech Tadeusz Pomajda, Sojusz Lewicy Demokratycznej
- Stanisław Zając, Prawo i Sprawiedliwość
Media
a) Radio:większość stacji, poza Eską (Komin MPEC) i Radiem Fara (Średnia), nadaje z nadajnika na Kopcu Tatarskim, podobnie jak wszystkie stacje telewizyjne
- 87,8 MHz – Dwójka – Polskie Radio
- 90,3 MHz – Radio Eska Rzeszów
- 94,1 MHz – Jedynka – Polskie Radio
- 98,2 MHz – Diecezjalne Radio Fara (słaby zasięg, w niektórych częściach miasta niesłyszalne) strona radia
- 99,6 MHz – Trójka – Polskie Radio
- 102,0 MHz – Polskie Radio Rzeszów
- 103,4 MHz – RMF FM
- 105,1 MHz – Radio Maryja
- 107,9 MHz – Radio ZET
b) Telewizja:jedyną telewizją kablową w mieście jest Toya, tworząca lokalny program TV.
c) Prasa:
- Życie Podkarpackie strona tygodnika
- Gazeta Codzienna "Nowiny" strona tygodnika
- Dzinnik "Super Nowości" strona tygodnika
- Przemyski Przegląd Kulturalny
- Nasz Przemyśl
Drogi krajowe
Droga 28 Zator - Wadowice - Nowy Sącz - Gorlice - Biecz - Jasło - Krosno - Sanok - Medyka.
Zobacz też
- Twierdza Przemyśl
- Szlak architektury drewnianej (województwo podkarpackie)
- Kalendarium historii Przemyśla
Linki zewnętrzne
- Miasto:
- Oficjalna strona Urzędu Miasta w Przemyślu
- Przemyśl – nasze miasto całą dobę
- Powiat Przemyski
- Zabytki, fotografie, historia
- Obszerne galerie
- Odległości z Przemyśla do różnych miejscowości Polski
- Widok na rynek z Urzędu Miasta (kamera)
- Secesja w Przemyślu
- Tajemnica kultu bogów słowiańskich w Przemyślu
- Dzieje i fotografie katedry przemyskiej
- Strona w języku angielskim poświęcona Żydom mieszkającym w Przemyślu
- Mapy i zdjęcia satelitarne
 Zamek Kazimierzowski |  Urząd Miejski |  Zamek Kazimierzowski |  Pozostałości wcześniejszej budowli na dziedzińcu Zamku |
 Widok z tarasu widokowego na dzielnicę "Zasanie" | Zamek Kazimierzowski | Siedziba Wyższej Szkoły Administracji i Zarządzania – Dawny Dom Robotniczy |  Widok na kościół Greko-Katolicki od strony południowej |
 Fontanna na rynku |  Ulica Kazimierza Wielkiego |  Ulica Tadeusza Kościuszki | |
 Rynek |  Krzyż Zawierzenia |  Cerkiew Zaśnięcia NMP |
Miasta:Przemyśl
Gminy wiejskie:Bircza • Dubiecko • Fredropol • Krasiczyn • Krzywcza • Medyka • Orły • Przemyśl • Stubno • Żurawica
Miasta na prawach powiatu: Krosno • Przemyśl • Rzeszów • Tarnobrzeg
Powiaty: bieszczadzki • brzozowski • dębicki • jarosławski • jasielski • kolbuszowski • krośnieński • leski • leżajski • lubaczowski • łańcucki • mielecki • niżański • przemyski • przeworski • ropczycko-sędziszowski • rzeszowski • sanocki • stalowowolski • strzyżowski • tarnobrzeski
Kategorie
Miasta Polski | Przemyśl