Jednolity System Elektronicznych Maszyn Cyfrowych

(Przekierowano z RIAD)

Ten artykuł wymaga dopracowania.

Więcej informacji co należy poprawić, być może znajdziesz na odpowiedniej stronie. W pracy nad artykułem należy korzystać z zaleceń edycyjnych. Po naprawieniu wszystkich błędów można usunąć tę wiadomość.
Możesz także przejrzeć pełną listę stron wymagających dopracowania.</div>

Jednolity System Elektronicznych Maszyn Cyfrowych (JS EMC, RIAD) – systemy komputerowe, opracowywane i produkowane przez kraje demokracji ludowej w latach 1970-1991.

Informacje ogólne

Były to zestawy typu mainframe i urządzenia komputerowe programowo zgodne z IBM System/360 (rodzina RIAD R1) lub z IBM System/370 (RIAD R2), oraz minikomputery R-10 i R-15. R-10 był produkowanym przez Węgrów na francuskiej licencji minikomputerem CII Mitra 1010 o całkowicie odmiennej organizacji i oprogramowaniu. Należały do nich jednostki centralne i urządzenia wejścia-wyjścia.

Poszczególne jednostki centralne różniły się między sobą:

• mocą obliczeniową
• objętością pamięci operacyjnej
• liczbą i szybkością kanałów wejścia-wyjścia
• wewnętrzną strukturą logiczną
• konstrukcją
• techniką i technologią wytwarzania

lecz posiadały jednakową architekturę logiczną, czyli działały według jednakowych zasad. Dzięki temu charakteryzowały się:

1. wymienialnością oprogramowania pomiędzy różnymi jednostkami centralnymi
2. wykorzystaniem wspólnego zestawu urządzeń wejścia-wyjścia.

Wyjątkiem były minikomputery zgodne jedynie na poziomie danych.

Wszystkie urządzenia JS EMC działały w oparciu o kod EBCDIC, umożliwiający reprezentację 256 znaków (litera, cyfra, znak graficzny, znak specjalny, znak sterujący). Jeden znak zajmował 8 bitów.

Produkcja urządzeń była prowadzona w następujących krajach:

• ZSRR
  • systemy komputerowe RIAD R1:
    • R-20
    • R-22
    • R-30 - nie w pełni uruchomiony prototyp przekazany do realizacji w Polsce nie został skończony.
    • R-40
    • R-50
    • R-60
  • systemy komputerowe RIAD R2:
    • R-55
  • pamięci taśmowe
  • pamięci dyskowe
  • drukarki wierszowe
  • sterowniki pamięci dyskowych i taśmowych
• Bułgaria
  • pamięci dyskowe na dyskach zmiennych 7, 30, 100 i 330 MB
• Czechosłowacja
  • systemy komputerowe R-20
  • czytniki kart ARITMA
  • perforatory kart ARITMA
  • dziurkarko-sprawdzarki kart ARITMA
• NRD
  • systemy komputerowe RIAD R1:
    • R-40
  • systemy komputerowe RIAD R2:
    • R-45
    • R-55
  • pamięci taśmowe EC-5019
• Polska
  • systemy komputerowe RIAD R1:
    • R-32 (Elwro)
  • systemy komputerowe RIAD R2:
    • R-45 (Elwro)
  • pamięci operacyjne dla jednostek centralnych
    • ferrytowe FJP
    • półprzewodnikowe
  • procesory teleprzetwarzania EC-8371,01 (Elwro)
  • systemy monitorów ekranowych zdalnych i lokalnych (MERA-ELZAB)
  • pamięci taśmowe PT-3M (MERAMAT)
  • drukarki wierszowe DW-3M i DW 401 (MERA-BŁONIE)
  • konsole operatorskie oparte o drukarkę mozaikową DZM-180 (MERA-BŁONIE)
• Węgry
  • systemy komputerowe RIAD R1:
    • R-10 (komputer)
  • systemy komputerowe RIAD R2:
    • R-15

Organizacja serii RIAD R1

Pamięć operacyjna

• służyła do przechowywania rozkazów programu i danych
• organizacja:
  • logiczna: słowa o długosci 32 bitów podzielone na 4 bajty
  • fizyczna zależna od modelu:
    • R-20 - słowo 8 bitów
    • R-30, R-32 - słowo 32 bity
    • R-40, R-50 - słowo 64 bity
• miała pojemność do 1 Megabajta
• stosowana była początkowo pamięć ferrytowa, później pamięć półprzewodnikowa

Procesor

• służył do realizacji rozkazów,
• wykonywał operacje arytmetyczne i logiczne na danych
• odczytywał i zapisywał informacje z/do pamięci operacyjnej
• inicjował w kanałach przesyłanie danych między urządzeniami wejścia-wyjścia a pamięcią operacyjną
• wyposażony był w:
  • 16 rejestrów ogólnych
  • 4 rejestry zmiennoprzecinkowe,

umieszczone w R-20 w ferrytowej pamięci operacyjnej, R-30 w lokalnej pamięci pręcikowej, w R-32 i wyższych: w lokalnej pamięci półprzewodnikowej, znacznie szybszej niż pamięć operacyjna.

Kanały

• służyły do sterowania i kontrolowania procesu przesyłania danych z pamięci operacyjnej do urządzeń we-wy i w kierunku odwrotnym
• za pomocą systemu przerwań umożliwiały równoległą pracę różnych urządzeń zewnętrznych
• umożliwiały jednoznaczne adresowanie urządzeń
• występowały najczęściej w dwóch typach:
  • multiplexorowym - umożliwiającym podłączenie urządzeń zewnętrznych o niskiej prędkości przesyłanych danych (urządzenia kart i taśmy perforowanej, konsole operatorskie, drukarki)
  • selektorowym - sterującym pracą urządzeń zewnętrznych wymagających dużej prędkości przesyłania danych (magnetyczne pamięci zewnętrzne na dyskach i taśmach). Najczęściej kilka takich urządzeń było podłączonych do kanału selektorowego za pomocą grupowego kontrolera.

Urządzenia we-wy

• konsola operatorska w różnych wykonaniach:
  • drukarka znakowo-mozaikowa z elektryczną maszyną do pisania
  • monitor ekranowy alfanumeryczny z klawiaturą
• urządzenia kart dziurkowanych 80 kolumnowych:
  • czytnik kart
  • perforator kart
• urządzenia taśm dziurkowanych:
  • czytnik taśmy
  • perforator taśmy
• drukarki:
  • drukarka wierszowa
  • drukarka znakowo-mozaikowa
• systemy monitorów ekranowych (lokalnych)
• teleprocesor wraz z systemem monitorów ekranowych (zdalnych)
• pamięć masowa
  • pamięć sekwencyjna na taśmach magnetycznych
  • pamięć o dostępie bezpośrednim na dyskach magnetycznych
  • pamięć o dostępie bezpośrednim na bębnach magnetycznych – wyjątkowo

Oprogramowanie

System operacyjny (OS JS)

Stanowi nieodłączną część systemów komputerowych. Spełnia rolę pośrednika między użytkownikiem a sprzętem i bibliotekami programów (tzw. zasobami systemu).

Zasadnicze zadania systemu operacyjnego to:

• automatyzacja tworzenia, kodowania, sprawdzania i wykonywania programów realizujących żądane algorytmy
• kontrola i optymalizacja wykorzystania zasobów systemu
• automatyzacja przepływu zadań użytkownika w systemie
• automatyzacja czynności operatorskich
• identyfikacja i ochrona zbiorów danych

System operacyjny tworzą programy, które można sklasyfikować w dwie grupy:

1. programy sterujące, w skład których wchodzi:
   1. główny program koordynujący (Master Scheduler) – sterujący wszystkimi operacjami w kombinacji system komputerowy-system operacyjny
   2. koordynator przebiegu zadań (Job Scheduler) – wprowadzający do systemu opisy zadań przeznaczonych do wykonania, planujący i inicjujący ich wykonanie pod kontrolą supervisora
   3. programy metod dostępu do zbiorów danych, sterujące wymianą informacji między pamięcią operacyjna a urządzeniami wejścia-wyjścia
   4. supervisor wejścia-wyjścia planujący i inicjujący operacje wejścia-wyjścia oraz obsługujący przerwania wejścia-wyjścia
   5. główny program nadzorczy – supervisor, nadzorujący podział zasobów systemu w trybie pracy wieloprogramowej
2. programy przetwarzające, na które składają się:
   1. translatory języków programowania:
      1. asembler (język zorientowany maszynowo o przeznaczeniu uniwersalnym)
      2. PL/I (język zorientowany problemowo o przeznaczeniu uniwersalnym)
      3. FORTRAN, Algol (języki do zastosowań naukowo-technicznych)
      4. COBOL, RPG (języki do zastosowań ekonomiczno-handlowych)
   2. programy serwisowe:
      1. program łączący (LINK) i program ładujący (LOADER)
      2. program sortowania zbiorów danych
      3. programy pomocnicze (głównie do przenoszenia zbiorów danych z jednego nośnika na drugi)

System OS/JS zawiera środki generowania pozwalające użytkownikowi na przystosowanie systemu otrzymanego od producenta do efektywnej pracy na konkretnym zestawie urządzeń.

Wersje systemu operacyjnego

1. MFT (Multiprogramming with a fixed number of tasks) – konfiguracja wieloprogramowa ze stałą liczbą akcji. Wymagał co najmniej 128 KB pamięci operacyjnej, pozwalając na równoległe przetwarzanie 15 zadań i w ramach nich 15 kroków.
2. MVT (Multiprogramming with a variable number of tasks) – konfiguracja wieloprogramowa ze zmienną liczbą akcji. Wymagał co najmniej 256 KB pamięci operacyjnej, pozwalając na równoległe przetwarzanie 15 zadań i w ramach nich dowolnej liczby kroków.

Języki programowania

• asembler
• Algol
• COBOL
• Fortran
• RPG
• PL/I
• Logel

Kategorie

Znajdź

Znajdź