Szachownica lotnicza
Biało-czerwona szachownica lotnicza jest znakiem polskich wojskowych statków powietrznych od 1 grudnia 1918r.
Biało-czerwona szachownica po raz pierwszy pojawiła się na samolotach por. pil. Stefana Steca, latającego w lotnictwie austriackim, a następnie polskim, jako godło osobiste pilota. Miała wówczas cztery pola, bez obwódek. Tak oznakowanym samolotem 15 listopada 1918 Stec przyleciał z meldunkiem z oblężonego Lwowa do Warszawy. Dowódca lotnictwa, ppłk Hipolit Łassowski uznał wówczas, że szachownica spełnia wszystkie kryteria, jakie powinien mieć znak przynależności państwowej: jest oryginalna, ma polskie barwy i łatwo można ją namalować na skrzydłach i kadłubie. 1 grudnia 1918 roku rozkazem nr 38 Sztabu Generalnego Wojska Polskiego ujednolicono oznakowanie polskich samolotów.
Rozkaz:
- Wszystkie samoloty Wojsk Polskich mają być w najkrótszym czasie niżej podanym znakiem w przepisowych miejscach zaopatrzone: (tu umieszczono rysunek szachownicy) obowiązującym znakiem kwadratowym szerokości 60 cm, dzielącym się na cztery równe pola, lewe górne i prawe dolne będzie barwy karmazynowej, lewe dolne i prawe górne pole barwy białej.
Początkowo malowana była na całej szerokości skrzydeł, kadłubów i sterów kierunku. W 1920 wprowadzono obwódki w kolorach odmiennych od koloru pól szachownicy. Stosunek szerokości skraju do długości krawędzi pola szachownicy lotniczej wynosi 1:5.
Znak w tej postaci przez następne ponad 70 lat pozostał w niezmienionej postaci znakiem polskiego lotnictwa wojskowego. W 1993 jednakże wprowadzono nowy wzór szachownicy, z zamienioną kolejnością pól ("odwrócony" o 90°), bardziej poprawny heraldycznie, ale ignorujący tradycję.
Według obecnych przepisów, szachownica lotnicza umieszczana jest na samolotach po obu stronach statecznika pionowego oraz na dolnych powierzchniach obu skrzydeł, a na śmigłowcach - po obu stronach tylnej części kadłuba oraz na jego dolnej powierzchni. Szachownicę lotniczą umieszcza się tak, aby jej krawędzie były równoległe do osi symetrii podłużnej.
W czasie II wojny światowej samoloty, na których walczyli polscy piloci w po klęsce wrześniowej nosiły szachownice obok znaków państw w siłach których walczyli:
- We Francji: malowano dużą szachownicę jedynie na kadłubie, zamiast znaków francuskich (była ona również obrócona o 90°).
- W Wielkiej Brytanii miniaturowe szachownice malowano na osłonie silnika, przed i poniżej kabiny pilota, bardzo rzadko na kadłubie za znakiem RAFu.
- Lotnictwo polskie sformowane w ZSRR malowało małe szachownice na osłonach silników.
Przed wprowadzeniem szachownicy, polskie samoloty były oznaczane różnymi elementami w biało-czerwonych barwach narodowych: tarczami herbowymi z podziałem koloru na ukos, pasami biało-czerwonymi, czerwonymi literami Z w białym kwadracie.
Obrócona o 45° biało-czerwona szachownica była także malowana od lat 60. do lat 80. XX wieku na wieżach oraz burtach bezwieżowych polskich pojazdów pancernych, czasami miała ona formę rombu.
Kategorie
Lotnictwo