Włochy
| Repubblica Italiana | |||||
| |||||
| Dewiza: brak oficjalnej dewizy | |||||
 | |||||
| Język urzędowy | włoski1 | ||||
| Stolica | Rzym | ||||
| Ustrój polityczny | republika | ||||
| Głowa państwa | prezydent Giorgio Napolitano | ||||
| Szef rządu | premier Romano Prodi | ||||
| Powierzchnia • całkowita • wody śródlądowe | 69. na świecie 301 277 km² 2,4% | ||||
| Liczba ludności • całkowita (2005) • gęstość zaludnienia | 23. na świecie 58 103 033 192,54 osób/km² | ||||
| Zjednoczenie | zjednoczenie Włoch 17 marca 1861 | ||||
| Jednostka monetarna | euro2 (EUR, €) | ||||
| Strefa czasowa | UTC +1 - zima UTC+2 - lato | ||||
| Hymn państwowy | La Canzone degli Italiani (Bracia Włosi) | ||||
| Kod ISO 3166 | IT | ||||
| Domena internetowa | .it | ||||
| Kod samochodowy | I | ||||
| Kod telefoniczny | +39 | ||||
 | |||||
| 1Rangę języka urzędowego oprócz włoskiego posiadają również francuski w regionie Valle d'Aosta i niemiecki w regionie Trydent-Górna Adyga. 2 Przed rokiem 1999: lir włoski | |||||
Włochy, Republika Włoska (Italia, Repubblica Italiana) – państwo położone w Europie Południowej, na Półwyspie Apenińskim, będące członkiem Unii Europejskiej i NATO.
Spis treści |
Historia
Geografia
Zobacz więcej: Geografia Włoch
Całkowita granica lądowa Włoch wynosi 1932,2 km. Sąsiadują z Francją - 488 km granicy, Szwajcarią - 740 km, Austrią - 430 km i Słowenią - 232 km). Wewnątrz terytorium Włoch znajdują się ponadto dwa państwa-enklawy: San Marino (39 km granicy) i Watykan (3,2 km).
Długość wybrzeża włoskiego wynosi aż 7600 km. Oblewają je wody kilku akwenów Morza Śródziemnego: Morze Liguryjskie, Morze Tyrreńskie, Morze Jońskie i Morze Adriatyckie.
Najwyższy punkt położony jest na najwyższym masywie Europy Mont Blanc. Nosi on nazwę Mont Blanc de Courmayeur - jego wysokość to 4807 m n.p.m.
Podział administracyjny
Włochy podzielone są na 20 regionów (5 z nich na prawach szczególnych), 110 prowincji (z których 2 autonomiczne) i 8092 gmin.Regiony:
¹ Do regionu Lombardia należy także włoska enklawa w Szwajcarii o nazwie Campione d'Italia.
Ludność
Włochy należą do najludniejszych państw Europy (czwarte miejsce na kontynencie) o wysokiej, lecz zróżnicowanej gęstości zaludnienia. Na 1 km² przypada średnio ponad 192 osób, ale w niektórych regionach wskaźnik ten jest znacznie wyższy np.: w Lombardii wynosi on około 388 mieszk./km², w Ligurii - 291, w Lacjum - 303, a w Kampanii - nawet 425. Wyraźnie słabiej zaludnione są obszary na południu: Basilicata - tylko 60 mieszk./km², a Moliza - 73; wysoką gęstość zaludnienia ma zaś Apulia - 209 osób na km². Najrzadziej zaludniona jest wysokogórska Dolina Aosty - 38. Z dwóch głównych wysp Sycylia osiąga 195 mieszk./km², a Sardynia zaledwie 68 mieszk./km².
Prawie całą ludność stanowią katolicy - 96% (licząc wszystkich ochrzczonych), napływ imigrantów z krajów arabskich spowodował wzrost odsetka muzułmanów do 1,5% (główne skupiska wyznawców islamu to Rzym, Genua i Mediolan). W północnej części kraju (włoski Tyrol) żyje kilkadziesiąt tysięcy protestantów, ponadto w Rzymie i Mediolanie mieszkają znaczniejsze grupy wyznawców judaizmu - w sumie w całych Włoszech ponad 25 tysięcy.
Włochy mające niegdyś jeden z wyższych wskaźników przyrostu naturalnego w Europie od piętnastu lat borykają się z przewagą zgonów nad urodzeniami. W 2003 roku wskaźnik urodzeń na 1000 mieszkańców wyniósł 9,4, zaś zgonów 9,8, co dało naturalny ubytek ludności na poziomie 0,4 promila. Szczególnie niekorzystne wskaźniki mają wielkie aglomeracje, zwłaszcza Mediolan i Turyn, natomiast na południu kraju jeszcze występuje niewielki przyrost naturalny. Dzięki znacznemu postępowi medycyny oraz opieki zdrowotnej Włochy szczycą się jednym z najlepszych wskaźników śmiertelności niemowląt, który spadł poniżej 5 na 1000 urodzeń żywych oraz najdłuższym - po Szwecji przeciętnym trwaniem życia spośródwszystkich krajów UE; mężczyźni żyją średnio 78,5 lat, zaś kobiety 80,9 lat (dane z 2003 roku).
Struktura wiekowa ludności wykazuje szybki wzrost udziału ludności starszej niż 65 lat (poprodukcyjnej) i jednocześnie spadek udziału dzieci i młodzieży w ogólnym zaludnieniu kraju. W 2003 roku osoby mające 19 lat i mniej stanowiły 18,9% ogółu mieszkańców, od 20 do 39 lat - 29,7%, w wieku od 40 do 64 lat - 32,4% i w wieku 65 lat i powyżej aż 19,0; ten ostatni wskaźnik jest najwyższy w świecie.
Aktywność zawodowa jest znacząco niższa od średniej unijnej, albowiem w 2003 roku tylko 24,4 mln osób pracowało w gospodarce (43%) wobec średniej unijnej ponad 51%. Od lat sześćdziesiątych ubiegłego wieku szybko spada zatrudnienie w rolnictwie, oraz nieco wolniej w przemyśle, wzrasta natomiast liczba pracujących w usługach.
Struktura zatrudnienia była następująca (w procentach; dane za lata 2003/1990): przemysł 24,6/26,8, budownictwo 6,9/7,3, handel 15,4/14,8, transport i łączność 6,2/5,9, rolnictwo, leśnictwo i rybołówstwo 4,8/8,3, inne działy gospodarki 42,1/36,9.
Włochy należą do krajów o najwyższym w świecie poziomie edukacji, czego przejawem jest bardzo wysoka liczba studentów wynosząca w 2003 roku 1,86 mln, czyli 32,6 na tysiąc mieszkańców; w największych ośrodkach akademickich jak Rzym, Mediolan, Turyn, Neapol, Padwa czy Bolonia z najstarszym uniwersytetem na świecie studiuje po kilkadziesiąt tysięcy osób. W tymże samym roku użytkownikami komputerów było 15,7 mln osób.
Wskaźnik urbanizacji rośnie powoli, ze względu ostre tempo wyludniania się największych miast i przenoszeniem się ludności na przedmieścia - formalnie wiejskie. Statystyka włoska ponadto nie publikuje oficjalnych danych o zespołach miejskich, tylko o gminach w ich ścisłych granicach administracyjnych, niezależnie od statusu prawnego. W 2003 roku w miastach mieszkało prawie 68% ludności, przy czym wskaźnik koncentracji ludności w największych miastach jest wyraźnie mniejszy niż w innych podobnej wielkości krajach Unii. Od połowy lat osiemdziesiątych ubiegłego wieku Włochy notują znaczny napływ imigrantów, głównie z Albanii (Apulia), krajów arabskich północnej Afryki oraz Ameryki Południowej, którzy zasiedlili zwłaszcza Rzym i jego peryferia oraz okolice Mediolanu i Turynu, a także inne miasta na północy kraju. Liczba imigrantów w 2003 roku wyniosła 1126000, czyli 2% ludności, z czego około 32 tysiące stanowili Polacy. Wspomniana migracja ludności większych miast jest bardzo ciekawym zjawiskiem powodującym - niekiedy drastyczny - spadek zaludnienia głównych miast na rzecz osiedli podmiejskich.
Rozwój ludności najważniejszych miast włoskich przedstawia tabela (wszystkie liczące co najmniej 50 tysięcy mieszkańców), przy czym pod kreską zestawiono te pozostałe stolice prowincji, które nie osiągnęły tejże liczby mieszkańców:
Miasta we Włoszech
- Zobacz więcej w osobnym artykule: Miasta Włoch.
Grupy etniczne i języki
Prawie całą ludność rodzimą stanowią Włosi, mówiący licznymi dialektami i odmianami języka włoskiego. Ponadto państwo włoskie uznaje istnienie następujących rodzimych mniejszości językowych:
Kategorie
Szablony nawigacyjne - geografia | NATO | Włochy | Państwa członkowskie Unii Europejskiej